فلسفه علم

دورۀ جدید پذیرش دانشجوی دکتری در پژوهشگاه دانشهای بنیادی

2012-01-31T17:51:00.000+03:30

Modern Democratic Government in Popper’s View

2012-01-03T15:14:00.000+03:30

دولت [-ِ دموکراتیک] آن است که بی خون دل آید به کنار (+)

I personally call the type of government which can be removed without violence "democracy", and the other "tyranny". (+)

Empiricism in the philosophy of mathematics

2011-12-24T12:58:00.001+03:30

"18 تيم حاضر در رقابت‌هاي ليگ برتر در 153 بازی نیم فصل، 370 گل به ثمر رساندند تا میانگین گلِ زده در نیم فصل اول 2.41 باشد اما شايد جالب‌ترين نكته نيم فصل اول اين باشد كه مجموع گل‌هاي خورده تيم‌ها نيز 370 است و اين مساله به اين معنا است كه تفاضل گل نيم فصل اول ليگ برتر «صفر» است كه اين عدد تا حدودي نگران كننده به نظر مي‌رسد."

پی نوشت: طبعاً در مجموع کلِ این مطلب (بجز عنوان، همین جمله و جملاتِ پس از این) از کس دیگری سرقت شده است.

تبعیضِ نابجا

2011-11-20T15:53:00.001+03:30

"... آنچه که غلط است تبعیض نابجاست." (مصباحی مقدم)

اگر نسبتِ فاصله چانه تا بالای سرِ کسی به فاصله گوش تا گوشِ او از 1.3 کمتر باشد یا از 1.875 بیشتر باشد، نمیتواند ویزای هلند دریافت کند. (PHOTOMATRIX GUIDELINES)

The Principle of Charity

2011-11-08T14:58:00.001+03:30

پنج دقیقه است که در ایستگاه مترو منتظر قطار ام. خبری نیست. روزهای پیش حداکثر ۲ دقیقه منتظر مانده بودم. نگاه‌های مردم حاکی از آن است که از نظر آن‌ها هم مشکلی وجود دارد. صدایی از بلندگوهای مترو می آید که به نظر می‌رسد توضیحاتی می دهد. به فرانسه می‌گوید و چیزی از آن نمی‌فهم. بیشتر افراد حاضر در ایستگاه شروع می کنند به ترک آن و در حین خروج، زیر لب یا به یکدیگر، چیزهایی می‌گویند. این ها را هم طبیعتا نمی فهمم. به موضعِ تعبیر‌گرِ رادیکال می‌روم: حتماً چیزی درباره مادر و خواهر مسوولین مترو می‌گویند.

من هم از ایستگاه خارج می شوم، در حالیکه زیر لب چیزی می‌گویم.

سورئالیسم در کلاس فلسفه تحلیلی

2011-10-29T00:50:00.002+03:30

هفته پیش، ده دقیقه ای از شروع جلسه گذشته بود که یکی از شرکت کنندگان کلاس درس آزاد "ذهن، زبان و جامعه" در انجمن حکمت و فلسفه صحبتم را قطع کرد: "من یک سوال از جلسه قبل دارم".
طبعن عجیب بود که اول کار سوالش را نپرسیده باشد؛ ولی به هر جهت اجازه یافت با تأخیر بپرسد یا در واقع نکته اش را بیان کند، چرا که اساسن سوالی در کار نبود: "شما جلسه قبل گفتید که معنی برخی از جملات وابسته به زمان است".
اصلن راجع به زمان و معنا حرف نزده بودم؛ پس گفتم که چنین نگفته ام. ادامه داد: "منظورم این است که جلسه قبل گفتید عینیت معنایی به معنای استقلال از زمان نیست".
اصرار کردم که این حرف ها از دهنم درنیامده است و اصرارم کارگر افتاد و آقای پرسشگر قبول کرد: "احتمالن حق با شماست، چون من هم جلسه قبل غایب بودم".

اعتراض به تغییر مدیریت انجمن حکمت و فلسفه

2011-10-25T15:51:00.003+03:30

سراج‌الدین میردامادی- رادیو زمانه: اخیرا جمعی از پژوهشگران فلسفه در داخل و خارج از کشور با نگارش نامه‌ای خطاب به محمود احمدی‌نژاد رئیس‌جمهور ایران نسبت به برکناری دکتر غلامرضا اعوانی از ریاست انجمن حکمت و فلسفه اعتراض کردند.

در این زمینه از کوشا اقبال، پژوهشگر فلسفه در انگلستان و از امضاکنندگان نامه یادشده پرسیده‌ایم: دلیل تغییرات در "انجمن حکمت و فلسفه" چه بوده و به چه شکل انجام شده است؟

کوشا اقبال: مؤسسه‌ "حکمت و فلسفه" مؤسسه‌ای است که زیر نظر وزارت علوم اداره می‌شود. یعنی اساساً یک مؤسسه‌ دولتی است، منتهی همیشه حدی از استقلال در این مؤسسه بوده است و کارنامه بسیار درخشانی هم که در این مؤسسه وجود دارد، به علت همین استقلالی نسبی است که علی‌رغم دولتی‌بودن آن همیشه داشته است. منتهی چندماه پیش اتفاقی افتاد و آن نامه‌ای بود از سوی وزیر علوم مبنی بر حکم عزل آقای اعوانی، رئیس انجمن و جایگزینی ایشان با آقای حجت‌الاسلام خسروپناه که این هم خلاف عرف عزل و نصب رؤسای مؤسسات آموزشی بود و هم این که در تعطیلات هیئت علمی مؤسسه انجام شد.

در واقع نظر هیچ‌یک از اعضای هیئت علمی پرسیده نشد و این امر به نحو توهین‌آمیزی انجام شد. هیچ مراسم تودیع مقبولی هم برای آقای دکتر اعوانی برگزار نشد. بنابراین ما این را یک تغییر فرمایشی دانستیم و احساس کردیم لازم است از کیان این مؤسسه که این‌همه سال در خدمت فلسفه بوده، دفاع و قدردانی شود.

اگر این مسئولیت را وزارت علوم تعیین می‌کند و تغییر آن هم به دست وزارت علوم انجام شده، فارغ از این که چه فردی منصوب شده است، چگونه این اعتراض را شما به رئیس‌جمهور منتقل کردید؟ در حالی که این تغییرات و جابه‌جایی‌های دفعی و بدون برنامه‌ریزی و کارشناسی در دولت آقای احمدی‌نژاد تقریباً یک روال عادی شده است.

بله درست است. این تغییرات روال عادی است، ولی ما فکر کردیم که واکنش صنفی در هر حوزه‌‌ حداقل و لازمه این کار است. یعنی لازمه زنده نگهداشتن آن شبکه صنفی این است که اعضا و فعالان آن بی‌تفاوت از کنار این تغییرات نگذرند. بنابراین ما این نامه را به‌عنوان حداقل وظیفه صنفی‌مان و به دلیل دینی که به مؤسسه حکمت و فلسفه احساس می‌کردیم، امضا کردیم. همانطور که می‌‌گویید شبهات زیادی در این زمینه بود که چرا آقای احمدی‌نژاد مخاطب نامه باشد و از این قبیل چیزها.

واقعیت این است که زیر حوزه مسئولیت آقای احمدی‌نژاد است. وزارت علوم به‌طور مستقیم تحت نظر ایشان است و بنابراین ایشان نسبت به نتیجه تصمیم‌های وزارت علوم مسئولیت دارند. از این گذشته چندماه پیش ایشان به مراسم روز جهانی فلسفه رفتند که در تهران برگزار شد و در این مراسم شرکت و سخنرانی کردند. بنابراین ما احساس کردیم که اگر آقای احمدی‌نژاد به‌عنوان رئیس جمهور و رئیس دولت مملکت وارد حوزه فلسفه می‌شوند، از این حوزه برای وجه عمومی‌شان و پیدا کردن وجه آکادمیک خود استفاده می‌کنند. پس در قبال آنچه هم بر فلسفه می‌رود، قاعدتاً باید پاسخگو باشند و حداقل وظیفه ما است که از او بپرسیم شما که این‌قدر نسبت به فلسفه ابراز ارادت می‌کنید و این‌قدر مقام آکادمیک‌تان را مطرح می‌کنید، این تغییر الان چه بر سر یک نهاد آکادمیک می‌آورد؟

ما آنجا گفته‌ایم که این درواقع نوعی گفت‌وگوی سقراطی است. یعنی دوستان این را به این شکل مطرح کردند که ما فقط پرسش می‌کنیم و این پرسشگری متضمن قائل شدن هیچ مقام ویژه‌ای نه برای پرسشگر است و نه پرسش‌‌شونده. صرفاً یک پرسش است. یک گفت‌وگوی باز و سرگشاده است که امیدواریم در قبال این مسائلی که مبتنی بر خیلی از پیش‌فرض‌های خود آقایان است، به ما پاسخی بدهند که در سرنوشت یک نهاد آکادمیک با سابقه‌ مثل مؤسسه حکمت و فلسفه چه می‌گذرد.

با تمام هجمه‌ا‌ی که به علوم انسانی در دولت محمود احمدی‌نژاد صورت گرفته است، در عین حال جایگاه انجمن حکمت و فلسفه را در این تهاجم شدید چگونه ارزیابی می‌کنید؟

انجمن حکمت و فلسفه همیشه مأوای پژوهش‌های مستقل و پیشروی فلسفه بوده است. آنجا در نامه‌ هم در پارگرافی به این مسئله اشاره شده بود. حتی اگر از منظر فلسفه اسلامی هم به مسئله نگاه کنید، چه در حوزه پژوهش‌های محض که در فلسفه اسلامی شده و چه در حیطه معرفی چهره‌های تمدن اسلامی به دنیا، سطح، کمیت و کیفیت آنچه در انجمن انجام شده در قیاس با آنچه در سایر دانشگاه‌های دولتی ما صورت گرفته است اصلاً قابل مقایسه نیست.

به خاطر این که آنجا واقعاً کمتر زیر نفوذ بخشنامه‌ها و احکام فرمایشی بوده است. در واقع یک محققی آنجا بوده و علاقه‌اش به فلسفه اسلامی بوده و رفته در حوزه‌ای که اصالتاً خودش علاقه داشته کار کرده؛ فارغ از این که حاکمیت می‌پسندد یا نمی‌پسندد. نتیجه‌اش را هم در یک ژورنال بین‌المللی چاپ کرده است، حالا چه مسئله منطق ابن‌سینا، چه فلسفه شیخ ‌اشراق.

می‌خواهم بگویم حتی از منظر فلسفه اسلامی هم که نگاه کنیم، مؤسسه حکمت و فلسفه پناهگاه بسیار مهمی بوده و تغییرش حقیقتاً به خود مبانی و منابع نظری و فلسفه حکومت هم ضربه می‌زند. این مسیر به نظر ما حتی از منظر خود آقایان هم اشتباه است و از منظر ما هم که پژوهشگر فلسفه هستیم و با این نهاد آشنا بودیم و به این نهاد مدیون هستیم و به نحوی زمانی از آموزش‌مان را در آنجا صرف کرده‌ایم، از نظر ما به شدت هجمه ناعادلانه‌ای است و از هر زاویه‌ای که نگاه کنید به ضرر فلسفه است.

در نامه‌ شما آمده است که انجمن حکمت و فلسفه تنها جایی بوده که فلسفه اسلامی توانسته است در آن فرصت رشد و بالندگی داشته باشد. اگر این حرف را بپذیریم، حکومت یک روحانی را براین انجمن گمارده که به فلسفه اسلامی آشنایی بیشتری داشته باشد و بتواند آن را در این مسیر پیش ببرد. ایراد این مسئله چیست؟

سئوال جالبی می‌کنید، ولی ما فکر می‌کنیم این که یک روحانی، یک فقیه و یا یک فیلسوف اسلامی از حوزه برآمده باشد، این نه تضمین این است که فلسفه اسلامی بیشتر ببالد، نه این که آن فقدان‌هایی را می‌پوشاند که آنجا بوده است. فلسفه به‌هرحال یک حوزه آکادمیک است که بر یکسری روابط و قواعدی استوار است. آن روابط و قواعد هم چیزهایی است که در هر مؤسسه فلسفی باید به‌طور مساوی و به‌طور رقابتی باشد، یعنی به‌طور عینی در آن مؤسسه وجود داشته باشد که بتوان کار را ارزیابی کرد.

این که کسی بیاید و علاقه خاصی به حوزه خاصی از فلسفه داشته باشد، به‌ هیچ عنوان تضمین بالندگی آن حوزه فلسفه‌ (فلسفه اسلامی) نیست. آن‌ هم با روش‌شناسی خاصی که اساساً ربط مستقیم به خود فلسفه ندارد و این تغییر فرمایشی، نشانگر ایدئولوژیک بودن و غیر آکادمیک بودن آن است. به فرض هم که آشنایی بیشتر داشته باشد، آشنایی بیشتر با این حوزه‌ نیست که باعث پیشرفت یک موضوع یا یک شاخه فلسفی می‌شود. مهم این است که در واقع چقدر استقلال و تنوع فکری یک مؤسسه را بتوانید حفظ کنید و چقدر اهتمام داشته باشید به آموزش شیوه‌های نگارش فلسفه و این که چقدر منابع الکترونیک را در اختیار دانشجویان و پژوهشگران بگذارید. این چیزهاست که به‌طور طبیعی موجب رشد حوزه‌ای مثل فلسفه اسلامی خواهد شد و این که چقدر شما با دیگران ایجاد تعامل کنید. یعنی این که چقدر فلسفه اسلامی بتواند وارد گفت‌وگو با فلسفه‌های جدید شود؛ حالا چه فلسفه‌های اگزیستانس و چه فلسفه‌های تحلیلی. این‌ها در واقع ضامن پیشرفت و بقای مستقل و شرافتمندانه فلسفه اسلامی می‌شود و دقیقاً چیزی است که تا پیش از این تغییر در انجمن حکمت و فلسفه اتفاق افتاده و متفاوت بوده است با جاهای دیگر.

به جاهای دیگر که نگاه می‌کنیم، می‌بینیم فلسفه اسلامی به این نحو و به این تنوع گسترش پیدا نکرده و شناخته نشده است. من فکر نمی‌کنم راه حل این باشد که یک روحانی را در رأس کار قرار دهیم. چون این که خاستگاه فکری رئیس یک مؤسسه چیست، ربطی به پیشرفت آن حوزه بخصوص ندارد. یکسری ملاک‌های ساختاری لازم است. مثل این که انجمن سعی کرده بود به نحو شهودی یا به نحو طبیعی خودش این را ایجاد کند. اگر تغییرات در این جهت بود که این استقلال، این تنوع فکری و این گفت‌وگوی میان رشته‌ای در انجمن تقویت شود، می‌توانست در کنار سایر چیزها خیلی به نفع فلسفه اسلامی هم باشد ولی کاملاً در جهت عکس آن است.

از این گذشته آنجا فقط فلسفه اسلامی هم که نیست। دانشجوی رشته‌های دیگرهم هستند. آنجا دانشجویان فلسفه غرب هستند، استادان فلسفه غرب هستند. دوستانی هستند که به فرض در خارج از کشور از دانشگاه‌های معتبر دنیا تخصص گرفته‌اند؛ در شاخه‌‌های دیگر فلسفه، در فلسفه علم و در فلسفه ذهن و غیره. یعنی نمی‌شود این را حتی با این تعبیر که به نفع فلسفه اسلامی‌ است، نادیده گرفت. اعضای دائمی انجمن هستند که علایق دیگری دارند و این که این‌ها تکلیف پیشرفت حوزه‌‌های كاری‌شان چه می‌شود نگرانی اصلی و بخش عمده نگرانی و اعتراض ماست.

منبع: رادیو زمانه در لینک زیر

کم بودن یا زیاد نبودن

2011-10-17T22:19:00.001+03:30

يك خانم سرخپوستي هست به اسم رز كه، به دنبال عارضه قلبي برای مادرم و تا پیش از درگذشتش، از طرف دولت كانادا موظف شده بود به او در كارهاى خانه كمك كند. اوجين - شوهر رز - هم از بوميان آمريكاى شمالي است.

رز: باز هم بهت تسلیت می گم. مادرت زن نازنینی بود.
من: ممنونم رز. نامه اوجین رو هم خوندم. خیلی صمیمانه و تأثیرگذار بود و جالبه که اشاره ای به خدا و جهان پس از مرگ نداشت.
رز: اعتقادات ماورایی ما با آن چه نهادهای رسمی متولی جهان آخرت تبلیغ می کنند فرق داره. در واقع من نشانه ای از خدای رسمی در این جهان نمی بینم.
من: اینارو که می گی یاد برتراند راسل میفتم که وقتی ازش پرسیدند تو که به خدا اعتقاد نداری، اگر بعد از مرگت دیدی خدایی در کار هست بهش چه می گی، و اون هم بدون مکث جواب داده بود که می گم خدایا نشانه هات کم بودند.
رز: این انگلیسی ها زیادی مبادی آدابند. در محضر خدایی که بهش اعتقاد ندارند هم جوری حرف می زنند که به کسی بر نخورد. باید جواب می داد که می پرسیدم خدایا چرا نشانه های نبودنت این قدر زیادند.

اولترا فیزیکالیسم

2011-10-02T01:44:00.002+03:30

نامه پژوهشگران فلسفه به آقای احمدی نژاد در واکنش به تغییر مدیریت انجمن حکمت

2011-09-22T19:40:00.032+03:30

جناب آقای احمدی‌نژاد،

ریاست جمهوری اسلامی ایران

خبر تغییرات فرمایشی و ناگهانی در مدیریت مؤسسه‌ی پژوهشی حکمت و فلسفه در میان اهالی اندیشه، تعجب و تأسف بسیاری برانگیخته است. به همین دلیل ما گروهی از پژوهش‌گران و دانش‌آموخته‌گانِ فلسفه از نقاط گوناگون جهان، از درون و بیرون مرزهای ایران، بدون ملاحظه‌ی سیاست یا معیشت و فقط از سرِ تعهدی به وضعیت آموزشی و دانشگاهی علوم انسانی در ایران از مایه و پایه‌ی این تاسف با شما سخن می‌گوییم. قصدمان از نگارشِ این نامه ابراز نگرانی درباره‌ی تغییرات کلان مدیریتی در مؤسسه‌ی پژوهشیِ حکمت و فلسفه ایران و پیشنهاد و مطالبه‌ی بازبینیِ فوری در این تغییرات است. تصمیم داریم با شما، در مقام مسئول اجرایی کشور با سابقه‌ی دانشگاهی مؤکَدتان، وارد گفت‌و‌گویی سقراطی شویم، پاسخ بطلبیم و برای تداوم صریح و صادقانه‌ی این گفت‌وگو اعلام آماد‌گی کنیم. بویژه، بعد از مشاهده‌ی علایم علاقه‌ی شما به فلسفه و حضورتان در مراسمِ "روز جهانی فلسفه" در تهران شما را در قبال آن چه بر فلسفه می‌رود مسئول می‌دانیم.

بی‌درنگ مایل‌ایم به سابقه‌ی موسسه‌ی پژوهشی حکمت و فلسفه ارجاع‌تان دهیم و آن چه را برخی از ما به واسطه‌ی کار و پژوهش در این مؤسسه آموخته‌ایم و آزموده‌ایم با شما و جامعه‌ی دانشگاهیان ایران تقسیم کنیم تا بتوانیم در ترازوی انصاف، تغییرات اخیر را از منظری تخصصی بسنجیم. حقیقت این است که هر فرد دانشگاهی که آشنایی‌ای با دپارتمان‌های معتبر فلسفه داشته باشد، گواهی میدهد که وضعیت آموزش و تحصیل فلسفه در دانشگاه‌های ِایران فاصله‌ای نامعقول با وضعیت مطلوبِ آموزش فلسفه دارد. از دلایل و علل‌اش سخن نمی‌گوییم و فقط از مقایسه‌ی تجربه‌ی تدریس و تحصیل و پژوهش فلسفی در ایران با دانشگاه‌های مطرح دنیا می‌گوییم و نیز از مقیاس‌مان، به این امید که فرض‌تان فریب‌کاری یا فریب‌خورد‌گی نویسند‌گان این خط نباشد، و یا این روایت تجربی و عینی "سیاه‌نمایی" تلقی نشود. سخن ما راجع به فاصله‌ی نامعقول آموزش فلسفه در ایران از استانداردهای این رشته است: از کیفیت و دست‌مایه‌ی تولیدات، تنوع و استقلال فکری موجود در دپارتمان‌ها، میزان انتشار مقالات بین‌المللی، بخت دانشجو برای رقابت آکادمیک با هم‌ترازان خود در سایر مراکز آموزشی، میزان شرکت دانشجویان در کنفرانس‌های جهانی فلسفه، میزان تاکید بر آموزش شیوه‌ی نگارشِ مقالات فلسفی، کیفیت کتابخانه‌ها و دسترسی الکترونیک به مجلاتِ روز فلسفه، میزان میزبانی از کنفرانس‌های بین المللی فلسفه، بخت دانشجو برای به‌روز ماندن در نسبت با جریان‌های مهم فلسفی و...؛ این‌ها ملاک ارزیابی و محک عمل‌کردِ یک مرکز آموزش و پژوهش فلسفه‌اند. نازل بودنِ کیفیت و کمیت این شاخص‌ها نشانه‌ای روشن بر فاصله‌ی نامعقول فلسفه‌ی ما از فلسفه‌ی دنیاست. اما برآنیم تا در ادامه به استثنائی در مملکت خودمان و در همین سالهای اخیر اشاره کنیم که نشان میدهد چگونه با جمع حقیقیِ تعهد و تخصص می‌توان بر این شکاف‌ها پل زد.

بی آن که قدر زحمت استادان دانشگاه‌های بزرگِ کشور را ندیده گرفته باشیم، باید بگوییم که در چنان تجربه‌ی (در مجموع) معوجی از آموزش و پژوهش فلسفی، انجمن حکمت و فلسفه دریچه‌ای مغتنم و بی‌دریغ به تفکر آزاد بود. آن خانه‌ی کهن با کلاس‌های فیروزه‌ای، که در آن از حکمت صدرایی تا تفکر هگلی و از عرفان اسلامی تا ظرافت‌های منطق صوری و علومِ شناختی در گفت‌وگویی مداوم به دریافتی عمیق‌تر از ‌هستی و انسان می‌اندیشیدند، فرصتی حیاتی برای درک ماهیت فلسفه بود. عنایت کنید! این همه آسان نیست؛ در دانشگاه‌ها و مؤسسات عظیم پژوهشی جهان پس از سال‌ها برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاریست که به چنین تعادل و آرامش آموزشی می رسند.

اما انجمن حکمت و فلسفه به یمنِ تعهد اعضای‌اش به آموزش و پژوهش، خدمت‌گذاری راستین‌اش، و بصیرت مدیریتی و حداقلی‌اش، به چنین نقطه‌ی تعادلی نزدیک بود و نقشی ممتاز در تعاملِ میان‌رشته‌ای و ترغیب تفکر و تخریب رکود فکری فلسفه‌پژوهان ایفا کرد: استادان‌اش در کار آموزش اصول و مبانی نوشتاری و استدلالی بودند که به دانشجوی ایرانی امکان رقابت جهانی بدهد، کتابخانه مکانی پربار از منابع فکری بود، فضای میان همکاران انجمن خلاق و پر از توانِ کار گروهی و سازنده بود، کنفرانسهای بین المللی و معتبری که در دورانِ مدیریت آقای دکتر اعوانی و با تلاش شبانه‌روزی هیئت علمی و پژوهشگران انجمن برپا شد با تجربه‌ی هیچ دپارتمان فلسفه‌ی دیگری در ایران قابل قیاس نیست. برای مثال، بسیاری از ما از طریق انجمن شانس دیدار با متفکران نامی فلسفه و علوم شناختی را در حوزه‌های کاری خود یافتیم، تجربه‌ای که مایه‌ی دلگرم ماندن و ادامه‌ی تکاپوی فکری و دانشگاهی شد. می‌خواهیم شما را به قدرشناسی و تداوم آن تعادلِ دیریاب اشارت کنیم و بر اهمیت آن در آینده‌ی فکری کشور تاکید بگذاریم. افزون بر این، در مقام دانش آموخته‌گان و پژوهش‌گران فلسفه در دانشگاه‌های مختلف ایران باید گواهی دهیم که فضای مدیریتی و پژوهشی انجمن تنها جایی بود که در آن فلسفه‌ی اسلامی مجال طبیعیِ تنفس و رشد و عزت نفس داشت؛ دریغا که امروز عده‌ای به نیت نانِ سیاست و با تنگ‌نظری‌ای که مانع تفکر است می‌گویند انجمن غرب‌زده بود و یا ساده‌انگارانه فکر میکنند باید یک حوزوی را بر راس مؤسسه‌ی پژوهشی حکمت و فلسفه گذاشت تا فلسفه‌ی اسلامی ببالد. ابداً چنین نیست؛ حق آن است که برخلاف این تصور، اعضا و مدیریت انجمن نقشی مثال‌زدنی در معرفی و دفاع از فیلسوفان و متفکران تمدن اسلامی داشته‌اند: از مولانا بگیرید تا ابن‌سینا و غزالی، از ابن‌خلدون و ابن‌هیثم تا ملاصدرا و سهروردی. مثال‌ها بسیارند؛ برای قبول و قدرشناسی آن زحمات فقط کمی انصاف و حسنِ‌نیت لازم است.

جناب آقای احمدی‌نژاد،

شاید بدانید که در جهان امروز فلسفه نه برای تزیین ویترین توسعه است، نه توجیه قدرت و نه برای تضعیف معنویت؛ هیچ‌کدام. فلسفه و دپارتمان فلسفه امکانی برای اندیشیدن به معضلاتیست که احیاناً علوم تجربی و مهندسی، به علت ویژگی‌های تخصصی‌شان، نمی‌توانند به تمامیت و عمق آنها نزدیک شوند؛ مسایلی که برای حصول درکی قابل اطلاق و مفید سایر علوم نیازمند تفکر مفهومی و مستقل هستند. یکی از این مسایل مقوله‌ي عدالت است که مورد عنایت شما نیز هست. باید مطلع‌تان کنیم که برای بسیاری از ما تن‌ندادن به روایت ابرقدرتهای سیاسی از تاریخ و دلبستگی به مفاهیمی چون عدالت اجتماعی در انجمنِ حکمت و فلسفه و به یمن تنوع و استقلال فکری اساتید آن‌جا میسر شد. و اکنون برآنیم که تنوع فکری آن مؤسسه جز خیر و استقلال و پیشرفتِ فکری پیامدی ندارد. از این رو، اگر ایران در حال ساختن مسیری نوین است و اگر توسعه و استقلال کشور از غیر اراده‌ی مستقرتان است، کلیدش حفظ استقلال و تکامل طبیعی موسسات کم‌نظیری چون انجمن حکمت و فلسفه است.

بنا بر مجموع ملاحظات فوق، قویاً پیشنهاد می‌کنیم تا فارغ از ملاحظات سیاسی به تخصص همکاران‌مان در انجمن اعتماد و در خیرخواهی و اصالت نیت کسانی که انجمن را با دست خود به اینجا رسانده‌اند، شک نکنید .گماردن فردی کم‌سابقه در فلسفه و بی‌پشتوانه در انجمن حکمت و فلسفه تخریب ستون‌هایی‌ست که برای بندبندِ آن اوقاتِ گران‌بهایِ متفکران این سرزمین صرف شده است. برقراری چنین تغییر نابه‌جایی، آن هم در تعطیلاتِ هیئت علمی و با بی‌اعتناییِ زننده به مدیریت پرسابقه و سخت‌کوش مؤسسه در حکم صادره توسط وزیر علوم شما مایه‌ی تأسف، نگرانی و آزردگیِ جامعه‌ی پژوهش‌گران فلسفه و اعضای مؤسسه‌ی پژوهشی حکمت و فلسفه است؛ چنین فضای دلسردکننده‌ای از دید ما نامبارک است و مخرِّب. از آنجا که این تخریب به دست زیرمجموعه‌ی دولت انجام میشود، ما از شما لغو این عزل و نصب ناصواب را می‌خواهیم و بر بازگرداندن امنیت کاری و استقلال فکری به محیط ارزش‌مند انجمن حکمت و فلسفه مصّریم. چرا که، چنان که رفت، آینده‌ی تفکر را منوط به این دوراندیشی مدیریتی می‌دانیم .نهایتاً، و با ملاحظه‌ای کوتاه بر خدمات فکری و فرهنگی اعضای مؤسسه‌ی پژوهشی حکمت و فلسفه از شما و تمام ارکان مستقرِ حاکمیت، مصرانه و مشفقانه می‌خواهیم که با دخالت اثرگذار، تعیین و انتصاب (یا دستکم پیشنهادِ انتصابِ) رییس مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه را، یک‌بار برای همیشه، به دست استادان و همکارانی بسپارید که عمری را در آن مرکز بر آموزش و گسترش فلسفه در ایران گذاشته‌اند.

و آخرین نکته آنکه، بسیاری از ناظران تغییرات غم‌انگیز و دستوری در مدیریت انجمن را به مثابه سقوط سنگر عقلانیت دانسته‌اند. ولی ما تصمیم گرفتیم ورای ملاحظات و مناسبات رایج سیاسی، آن چه را به روشنی برای حفظ فلسفه و نقش‌اش در پیشبرد اهداف کشور حیاتی می‌دانیم، به شما منتقل کنیم. امیدواریم تصمیمی درست بوده باشد و منتظر واکنش شما هستیم.

امضاکنندگان (تا امروز) عبارتند از :

محمد آزاد- اصفهان

رکسانا اخباری- آلبرتا

بهرام اسدیان- برکبک کالج

آرزو اسلامی- استانفورد

کوشا اقبال- ادینبورو

مریم اقدمی- آیندهون

مهراد المطهری-برکبک‌کالج

سمیرا الیاسی- تهران

میثم بادامچی- لوئیس

احمد بستانی- تربیت مدرس

آلما بهمن‌پور- نیو اِسکوول

عرفان ثابتی- لنکستر

علی چاپرک- شریف

امید حجازی- کوئینز

سمیه حجازی-تهران

سید مهدی حسینی- تهران

محسن خیمه‌دوز- آزاد تهران

منصوره خلیلی‌زند- ووپرتال

بابک ذاکری- تهران

فاطمه ذوالفقاری- تهران

علی ذوالفقاریان- شریف

روح‌الله رمضانی- گرونینگن

محسن زمانی- آی، پی، ام

فاطمه سعیدی-تهران

مجتبی سلطانی- بریتیش کلمبیا

مصطفی سیفی- شهید بهشتی

زهرا شجاعی- امیرکبیر

مستوره صادق‌نیا- کوئینز

زینب صالحی- قم

هاجر صفری- اصفهان

شاهین کاوه- تگزاس تک

علی کربلائی- تهران

مرتضا کریمی- تهران

مازیار گلمحمدی - شریف

دنیا کیهانی- وایکاتو

مهدی علومی- شریف

علی علیزاده- میدل سکس

مرضیه لطفی- تهران

نسیم ماحوزی- بارسلونا

محمد مباشری- لوئیس

سیامک مولوی- مک گیل

آیدا مومن نژاد- هومبولت

یاسر میردامادی- انستیتوی مطالعه‌ی تمدن‌های مسلمان لندن

آرش نراقی- موراویان

سعیده وثوق‌پور- امیرکبیر

مریم وحدتی- تهران

پویا هیبت اللهی-تهران

توضیح: از پژوهشگران فلسفه (منظور کسانی که مدرک فوق لیسانس یا دکترائی در یکی از شاخه های فلسفه دارند یا به عنوان مترجم آثار فلسفی فعالند) کسانی که مایلند امضایشان به این نامه اضافه شود، لطفا از طریق کامنت گذاشتن در ذیل همین پست یا ارسال نام خود و آخرین دانشگاه محل تحصیل شان به آدرس موجود در وبلاگ همفکری تشکیل جامعه فیلسوفان ایران اطلاع دهند تا ترتیب اثر داده شود.

سین جیم

2011-09-08T02:21:00.001+04:30

يك خانم سرخپوستي هست به اسم رز كه، به دنبال عارضه قلبي برای مادرم، از طرف دولت كانادا موظف شده است به او در كارهاى خانه كمك كند.
رز: این صفحه چیه که نیم ساعته بهش زل زدی؟
من: سایت مربوط به تغییر و تحول علوم انسانی.
رز: اونجا قراره کل علوم انسانی را تغییر بدن؟
من: فکر کنم قصدشو که دارن. عجیبه نه؟
رز: نه، عجیب نیست. اگر کاری کنن که سوال های اشتباه بپرسی، دیگه لازم نیست نگران جواب ها باشن.

Inference to the Best Explanation

2011-08-18T23:40:00.001+04:30

"اینایی‌ که میگن شبا نباید چیزی خورد، اشتباه میگن، وگرنه چرا یخچال چراغ داره؟"

پی نوشت: در مجموع کلِ این مطلب (بجز عنوان، همین جمله و جملاتِ پس از این) از کس دیگری سرقت شده است.

نقش علامت سوال در تاریخ معاصر

2011-08-06T10:33:00.001+04:30

بگذرد این روزگار تلخ تر از زهر؟

گروه فلسفه‌ی رییس مجلس‌ پرور دانش‌گاه تهران تقدیم می‌کند

2011-07-24T01:43:00.005+04:30

نام کتاب: حقیقت و معنا در فلسفۀ تحلیلی معاصر

نویسنده: رضا بیگ‌پور

ناشر: حکمت

سال انتشار: 1390

متن پشت جلد:

در این کتاب روشن می‌شود: فلسفۀ تحلیلی به سبب خلط رویکردهای وجودشناختی، معرفت‌شناختی و معناشناختی و حصر مبادی معرفت آدمی به تجربۀ حسی، نمی‌تواند از طریق تبیین و تعیین مرزهای زبان راه‌ حل معقولی برای توجیه مسائل مابعد‌الطبیعی و اخلاقی به‌دست دهد؛ و در صورت پایبندی به مبانی رویکرد معناشناختی خویش، نه فقط ناگزیر می‌شود "فرآیند‌های ذهنی و ذهن" را انکار نماید بلکه به "عدم تعیّن معنا و ابهام در ارجاع" منتهی می‌شود، و سرانجام درباب توجیه صدق، گرفتار دور باطل "ارتباط متقابل معنا و صدق" می‌گردد، و ناگزیر مفهوم واقع را بی‌معنا، پوچ و تهی تصور می‌نماید. به علاوه اثبات می‌شود: فلسفۀ اسلامی با تشخیص درست تمایز بین مفاهیم ذهنی، اعتقاد به تشکیکی بودن واقع، واقع‌نمایی ذاتی علم، عینیت وحدت و کثرت قوای نفس، و ابتنای یافت حصولی به یافت بی‌واسطۀ جهان خارج، به خوبی می‌تواند تبیین معقولی برای توجیه مسائل معرفت‌شناختی و مابعدالطبیعی ارائه نماید.

از پیش‌گفتار کتاب:

نوشتۀ حاضر موضوع رسالۀ دکتری نگارنده در دانشگاه تهران است که اساتید فرهیخته، ژرف‌اندیش و نکته‌سنج با سعۀ صدر نگارنده را در نگارشش یاری داده‌اند و اگر شکیبایی، نکته‌بینی، دقت نظر و راهنمایی بی‌دریغ ایشان نبود، هرگز آرزوهای نگارنده جامۀ تحقق نمی‌پوشید. جناب دکتر حسین غفاری استاد مسلّم فلسفه به عنوان استاد راهنما، جناب دکتر محمود خاتمی و جناب دکتر روح‌الله عالمی به عنوان اساتید مشاور با دقت و بردباری ...

نگارنده از همان ابتدای ورود به دورۀ دکتری به این فکر افتاده بود که موضوع رسالۀ دکتری خویش را "حقیقت و معنا در فلسفۀ معاصر" انتخاب کند. اما در جریان تحصیل و طی دورۀ آموزش به این نتیجه رسید که به دلیل گستردگی و تنوع نظریۀ معنای معاصر در غرب، امکان ارائه نظریه‌های مربوط به حقیقت و معنا در قالب رسالۀ دکتری وجود ندارد، لذا به این اندیشه دست یافت که "حقیقت و معنا در فلسفۀ پست مدرن" را به عنوان موضوع رساله برگزیند، اما از آنجا که بنیاد و زادگاه فلسفۀ پست مدرن چیزی و جایی جز فلسفۀ تحلیلی نیست، لازم دید نخست "حقیقت و معنا در فلسفۀ تحلیلی معاصر" را به عنوان موضوع رساله انتخاب نماید ...

اما در جریان پژوهش به این حقیقت پی برد که نمی‌شود نظر تمام فلاسفۀ تحلیلی مشهور در باب حقیقت و معنا را در قالب یک رسالۀ دکتری و یک جلد کتاب ارائه داد ...

توضیح: مطلب بالا طنز و ساخته‌ی ذهن من نیست.

چگونه می توان از جامعه در برابر هیولای اسپاگتی پرنده محافظت کرد؟

2011-07-20T23:57:00.003+04:30

یک مرد اتریشی بعد از سه سال تلاش در محافل قضایی این کشور موفق شد عکس گواهی نامه رانندگی خود را در حالی که آبکش ماکارانی بر سر دارد بگیرد. در اتریش (مانند بسیاری کشورهای اروپایی و آمریکای شمالی) تنها سربندهای مجاز در عکس های مربوط به اسناد رسمی، آن هایی هستند که بر مبنای الزامات مذهبی بر سر قرار می گیرند (نظیر حجاب زنان مسلمان یا عمامه مردان سیک).

نیکو آلم در فرم تقاضای گواهینامه رانندگی اش خاطرنشان کرده آبکش ماکارانی یکی از الزامات مذهب او نحت عنوان کلیسای هیولای اسپاگتی پرنده یا پاستافریانیسم است. هدف این نوشته این است که نشان دهد چرا این اتریشی خوش ذوق و با پشتکار از راه پاستافریانیسم ناب منحرف شده است.

ماجرای این مذهب قرن بیست و یکمی از آن جا شروع شد که در سال 2005 هیئت امنای انجمن ایالتی آموزش در ایالت کانزاس قانونی را تصویب کرد که در آن مدارس عمومی اجازه می یافتند "نظریه" طراحی هوشمند را در کلاس های زیست شناسی همراه با نظریه داروین تدریس کنند. نظریه طراحی هوشمند نظریه ای است که ادعا دارد جهان طبیعت باید یک طراح هوشمند داشته باشد و تکوین موجودات، برخلاف آن چه نظریه تکامل داروین می گوید و بر مبنای آن چه (برخی) متون کتب مقدس می گویند، دفعتی و در فاصله چند روز توسط خالق هستی صورت گرفته است. دلیل اصلی انجمن ایالتی برای قرار دادن "نظریه" طراحی هوشمند در محتوای درسی کلاس ها این بود که نظریه داروین مانند هر نظریه علمی دیگری به اثبات نرسیده است و در نتیجه لازم است دانش آموزان در کلاس های علوم از نظریه های بدیل موجود هم اطلاع کسب کنند.

سوالی که در این مورد پیش آمد (و تاحدودی جنبه فلسفه علمی هم دارد) این بود که آیا هر گزاره متفاوتی درباره یک پدیده نظریه ای بدیل محسوب می شود؟ آیا وظیفه معلمان این است که دانش آموزان را با هر نظریه بدیلی به این معنای بسیار وسیع آشنا کنند؟ آیا اهمیتی ندارد که یافته های تجربی (مثلن در سنگ شناسی، زمین شناسی، فسیل شناسی و ...) چقدر با ادعاهای یک نظریه هماهنگ است؟

در همان گیر و دار تصمیم انجمن ایالتی، بابی هندرسون دانش آموخته فیزیک از دانشگاه ایالتی اورگون ناگهان یاد حقوق شهروندی اش افتاد و برقنامه ای به هیئت امنای انجمن فرستاد و در آن توضیح داد که او – که یک شهروند با وجدان و باملاحظه است - شخصن نظریه ای دارد در مورد نحوه خلق جهان و تکوین موجودات که بدیل نظریه داروین محسوب می شود و مطابق آن خالق کائنات موجودی است که اکنون غیرقابل مشاهده و غیرقابل ردیابی است اما در واقع امر شبیه اسپاگتی و کوفته قلقلی می باشد و جهان را پس از باده گساری فراوان خلق کرده است. او ضمن استقبال از تصمیم انجمن بر آموزش نظریه های بدیل، اعلام داشت بر مبنای همان استدلال که باید دانش آموزان را با نظریه های رقیب نظریه غالب در کلاس های علمی آشنا کرد لازم است وقت کلاس های زیست شناسی به سه قسمت مساوی تقسیم شود و در هر ثلث به نظریه داروین، طراحی هوشمند و پاستافریانیسم (نظریه خدای اسپاگتی) با عدل و مساوات پرداخته شود.

طبیعی است که اعضای انجمن برای برقنامه بابی تره هم خرد نکردند و او که نگران آن بود که دانش آموزان در کلاس های علوم چه نمی شنوند (و البته نگران این هم بود که چه می شنوند) متن برقنامه را در وبگاه خود منتشر کرد و در اندک زمانی چندین ده هزار مراجعه کننده به "گاه" وی سرزدند که بسیاری از ایشان از کار بابی حمایت کردند و البته عده ای هم پیش بینی کردند که او در آتش دوزخ گرفتار خواهد شد (پیش بینی ای که در مورد صحت و سقمش همه ما باید اندکی منتظر بمانیم). سه سال بعد، در ماه فوریه سال ۲۰۰۷ میلادی انجمن ایالتی امور آموزشی ایالت کانزاس با اکثریت ۶ به ۴، قانون مربوط به آموزش طراحی هوشمند را کنار گذاشت (البته این که این تصمیم چقدر به فعالیت آقای هندرسون و "پیروان" این مذهب جدید بستگی داشت باید با دقت بیشتری بررسی شود.)
آن چه تلویحن در نوشته جناب هندرسون آمده بود این بود که صرف متفاوت بودن یک ادعا در قبال یک پدیده برای توجه جامعه علمی به آن کفایت نمی کند و مهمتر از آن قراردادن هر ادعای متفاوتی با نظریه غالب در برنامه درسی توجیه پذیر نیست. اگر ادعای دانشمندان بر مبنای یافته های کیهان شناسی عمر چند میلیارد ساله را برای زمین تخمین می زند، نظریه ای که زمین را جوانتر از ده هزار سال معرفی کند به صرف این که گزاره ای در تقابل با ادعای نظریه استاندارد می گوید یک نظریه علمی بدیل به شمار نمی آید. هر نظریه علمی باید در زمینه توضیح و پیش بینی موارد مشاهدتی مقدار قابل توجهی اعتبار هم کسب کرده باشد تا وارد بازی علم شود.

اما هدف من در این نوشته بررسی نظریه پاستافارینیسم در مورد "تکمیل" جهان نیست. قصد من این است که نشان دهم کار آن اتریشی جوان در متقاعد کردن نظام اداری کشورش در بر سر داشتن آبکش ماکارانی کاملن در جهت مخالف آن چه بابی هندرسون در ابتدا تلاش کرده انجام دهد صورت گرفته و از این رو علیرغم جذابیت اولیه اش حرکت زیرکانه ای محسوب نمی شود.

بابی آمریکایی سعی در نشان دادن درستی این جمله داشته است:
(الف) اگر طراحی هوشمند (که در تقابل با داده های تجربی است) نظریه علمی باشد آنگاه نظریه اسپاگتی پرنده (که در تقابل با داده های تجربی است) نظریه علمی است.
و اگر در نشان دادن درستی (الف) موفق بوده باشد، آنگاه چون بسیاری از ما (چه داروین باوران و چه غیر داروین باوران) بر آنیم که پاستافریانیسم نظریه علمی نیست، در نشان دادن این نتیجه موفق بوده است که طراحی هوشمند هم نظریه علمی نیست. من این استدلال را پاستافریانیسم علمی می نامم. پاستافریانیسم علمی در واقع استدلالی علیه نسبی گرایی در معرفت علمی است و سعی دارد نشان دهد هر چیزی را نمی توان نظریه علمی به شمار آورد.

در مقابل نیکوی اتریشی سعی در نشان دادن درستی این جمله داشته است:
(ب) اگر (مثلن) عمامه سیک ها یک سربند مذهبی است آنگاه آبکش ماکارانی هم یک سر بند مذهبی است.
و اگر در نشان دادن درستی (ب) موفق بوده باشد، آنگاه چون بسیاری از ما (چه پیروان گورو نانک و چه کسانی که پیرو این گوروی هندی قرن پانزدهمی نیستند) بر آنیم که سربند سیک ها یک سربند مذهبی است در نشان دادن این نتیجه موفق بوده است که آبکش ماکارانی هم چنین است. و در واقع همین استدلال باعث شده است به او اجازه دهند عکس گواهی نامه اش را با این سربند جذاب بگیرد. من این استدلال را پاستافریانیسم فرهنگی می خوانم. پاستافریانیسم فرهنگی – برخلاف سلف خود پاستافریانیسم علمی – در واقع استدلالی به نفع نسبی گرایی در امور فرهنگی است و سعی دارد نشان دهد هر چیزی را می شود یک مقوله فرهنگی به حساب آورد.

مستقل از درستی پاستافریانیسم علمی یا پاستافریانیسم فرهنگی، توجه به این نکته ضروی است که پذیرفتن (الف) تمایزی اساسی با پذیرفتن (ب) دارد. پذیرفتن (الف) مانع از ورود نظریه های غیرعقلانی – به هر معنی ای – به حوزه علم می شود. پذیرفتن (ب) در واقع پذیرفتن ورود هر گونه فرایند غیرعقلانی در حوزه امور حقوقی-اجتماعی است. بنابراین با استدلالی شبیه (ب) می شود با آبکش، عمامه و روبنده عکس گواهی نامه گرفت؛ اولیا می توانند مانع از انتقال خون به کودکان مجروحشان شوند، افراد می توانند قتل های ناموسی را توجیه کنند، والدین می توانند بین حضور فرزندان پسر و دخترشان در کلاس های ورزش تفاوت قائل شوند و همه چیزهایی از این دست.

طبعن نیکو سعی کرده است نشان دهد ارزش علائم مذهبی تفاوت چندانی با وسائل آشپزخانه ندارد، اما این نتیجه ای نیست که باعث شود حضور علائم مذهبی در کشوری مثل اتریش از عکس های رسمی حذف شود، بلکه بر عکس باعث شده وسایل آشپزخانه هم به فهرست این علائم اضافه گردند. این شبیه آن است که انجمن ایالتی توصیه بابی را می پذیرفت و یک سوم کلاس های زیست شناسی را به تحقیق و تفحص درباره هیولای اسپاگتی پرنده تخصیص می داد. اگر چنین می شد، این به معنای شکست پاستافریانیسم علمی بود.

اره به حشیش گذاشتن

2011-07-05T15:23:00.002+04:30

يك خانم سرخپوستي هست به اسم رز كه، به دنبال عارضه قلبي برای مادرم، از طرف دولت كانادا موظف شده است به او در كارهاى خانه كمك كند. اوجين - شوهر رز - هم از بوميان آمريكاى شمالي است.

رز: سلام، ببخشید دیر اومدم.

من: خواهش می کنم. کجا بودی؟

رز: جلوی پارلمان "بست" نشسته بودیم از صبح. دولت کانادا اسم یکی از دریاچه های حفاظت شده ما رو بدون اجازه گرفتن ازمون تغییر داده.

من: رز، الان ساعت چهار بعد از ظهره. فکر نمی کنی به خاطر یک اسم یک کم زیاده؟

رز: واقعن این طور فکر می کنی؟ شاید هم به قول شماها نباید اره به حشیش گذاشت. فقط به دوستات بگو دفعه بعد که اوجین اسم یک آبراهه رو یه چیز دیگه گفت نرن از کتابخانه دانشگاه براش اطلس صدسال پیشو بیارن. به خاطر یک اسم یک کم سنگینه.

بورس مسافرتی

2011-07-03T00:38:00.005+04:30

مدرسه ذهن و مغز در برلین تعداد محدودی بورس مسافرتی برای دانشجویان یا فارغ التحصیلان دوره کارشناسی ارشد درنظر گرفته است که علاقه مند باشند تحصیلات دوره دکترا را در این مجموعه انجام بدهند. این مدرسه هزینه مسافرت و اقامت پذیرفته شدگان را برای چهار شبانه روز از 18 تا 22 اکتبر سال جاری پرداخت می کند و در این مدت افراد پذیرفته شده با محیط، امکانات و دست اندرکاران مدرسه آشنا می شوند تا بر این مبنا بتوانند در مورد ادامه تحصیل در این مجموعه بهتر داوری کنند. دست کم نیمی از این بورس به دانشجویان دختر تعلق خواهد گرفت. اطلاعیه اصلی که در آن زمان فرستادن مدارک، پیوندهای مربوط به فرم ها و مدارک ضمیمه درج شده است در زیر می آید:

The Berlin School of Mind and Brain is delighted to announce a limited number of travel awards for students who are interested in exploring the possibility of doctoral studies at the school. As part of our commitment to supporting women in science and the humanities, 50 percent of awards will be reserved for excellent female students.

This year, we are particularly hoping for applications by students with an interest in:

* Rationality (bounded, ecological, social)

* Brain plasticity and lifespan ontogeny

* Philosophy of Mind

The awards will cover travel expenses and accommodation for four nights

Applications should be made to:admissions@mind-and-brain.de Please send:

* A short one- to two-page letter of application (detailing your reasons for applying for the travel award, your background and research interests);

* Your academic CV;

* A letter of recommendation.

Successful applicants will be invited to visit the school from 18 till 22 October 2011. They will have ample opportunities to meet with faculty and students relevant to their research interest, to view the school’s facilities and to get a better sense of the city itself. They will have the chance to take part in one of the school’s teaching weeks and hear the Feldberg Foundation Prize Lecture by Professor Eleanore A Maguire of University College London.In order to be eligible for this award you need to meet the basic eligibility criteria for applying to the School’s doctoral program in 2012; in particular you need to have completed or be in the process of completing a Master’s or degree in an area of study relevant to the school.

Further details about eligibility criteria for study at the School can be found at: http://www.mind-and-brain.de/doctoral-program/application/requirements/

فلسفه‌ی تحلیلی و بحرانِ خانواده در غرب

2011-06-29T01:28:00.005+04:30

امروزه بحرانِ خانواده‌ در غرب بسیار جدی و حاد است. اساساً می‌توان گفت بنیان‌های خانواده در جوامعِ غربی به طور کامل دچارِ فروپاشی و از هم‌گسیختگی شده است. این چیزی نیست که تنها ادعای من باشد. شما اگر به آثارِ به اصطلاح فیلسوفانِ‌ غربی مراجعه کنید خواهید دید که آن‌ها به طورِ علنی بی‌بند-و-باری در روابطِ جنسی را حتی برای افرادِ متأهل تشویق و تبلیغ و حتی تجویز می‌کنند.
مثلاً یک فیلسوفِ مطرحِ غرب به نامِ کواین تأکید می‌کند که چنین نیست که جمله‌ی «همه‌ی مجردها بدونِ همسر اند» همیشه درست باشد. می‌دانید معنای این حرف چیست؟ این یعنی این که آدم‌ها می‌توانند در عین حال که همسر دارند مجرد هم باشند. یعنی دو نفر با هم ازدواج می‌کنند ولی در عینِ حال هیچ تعهدی به یکدیگر ندارند و مثلِ آدم‌های مجرد زندگی می‌کنند.
این آدم که اسمِ خودش را فیلسوف گذاشته است، به این هم اکتفا نمی‌‌کند و حتی ادعا می‌کند که پذیرشِ درستیِ جمله‌ی فوق یک جزم است. یعنی شما اگر معتقد باشید که کسی که ازدواج کرده و همسر دارد باید متعهد باشد و فرقی با آدمِ مجرد داشته باشد بلافاصله از طرفِ فیلسوفانِ غربی برچسبِ جزم‌گرا و متعصب می‌خورید.
نتیجه‌ی این فلسفه می‌شود همین وضعیتی که در جوامعِ غربی شاهدِ آن هستیم، می‌شود فساد، می‌شود بی‌بند-و-باری در روابطِ جنسی، می‌شود فروپاشیِ کاملِ خانواده. این وضعیتِ خانواده است در فلسفه‌ی غرب.

--------------------
پ.ن.:
هر گونه شباهتِ ظاهری و محتوایی میان این پست و آن‌چه مهدیِ نسرین «ازغدیات» خوانده است کاملاً تعمدی است.

ویلیامسن‌خوانی در IPM

2011-06-27T12:13:00.004+04:30

در دومین دوره‌یِ جلسه‌هایِ فلسفه‌خوانی در پژوهشکده‌یِ فلسفه‌یِ تحلیلیِ پژوهش‌گاهِ دانش‌های بنیادی، کتابِ معرفت و حدوداش، نوشته‌یِ ویلیامسن، را می‌خوانیم. می‌توانید نسخه‌یِ دیجیتالِ کتاب را از این‌جا به‌نحوِ غیرقانونی دانلود کنید.

شیوه‌یِ کار:

هر هفته یکی از شرکت‌کنندگان، که خود داوطلب شده است، بخشِ ازپیش‌تعیین‌شده‌ای‌ از کتاب را توضیح می‌دهد.
احتمالاً قسمت‌هایی از متن در هر جلسه روخوانی می‌شود.
مفروض می‌گیریم که همه‌یِ شرکت‌کنندگان قبل از هر جلسه، بخشِ ازپیش‌تعیین‌شده‌یِ متن را می‌خوانند. اما برای تعیینِ تحققِ این فرض، آزمونی پیش‌بینی نشده‌است.
در جلسه‌یِ اول محسنِ زمانی مقدمه‌یِ کتاب، صفحه‌های 1 تا 20، را توضیح خواهد داد.

محلِ برگزاری: میدان نیاوران (شهید باهنر)، مرکزِ تحقیقاتِ فیزیکِ نظری و ریاضیات، سالنِ شماره‌یِ ۲. (تلفن: ۲۲۸۰۳۶۶۹)
زمان: دو‌شنبه‌ها از ساعت 14 تا ساعت 16.
شروعِ جلسه‌ها: 90/4/13.

(همه می‌توانند در این جلسه‌ها شرکت کنند)

نازيسم و عشق

2011-06-13T16:02:00.004+04:30

هيتلرآسا بر لهستان دلم آذر فكندي ...

توضيح: اين مصرع - مانند هيچ مصرع ديگري - از من نيست ولي نام شاعر را هم نمي دانم.

ماهیواره

2011-06-09T16:49:00.001+04:30

يك خانم سرخپوستي هست به اسم رز كه، به دنبال عارضه قلبي برای مادرم، از طرف دولت كانادا موظف شده است به او در كارهاى خانه كمك كند.

رز: مهدی بیا آشپزی سرخپوستی یادت بدم شاید یه روزی به دردت بخوره.
من: رز فکر نمی کنی برای من یه خرده دیره؟
رز: نه، اصلن، ما می گیم فردا اولین روز بقیه زندگیته.
من: چه جالب، ما هم می گیم ماهی رو هر وقت از آب بگیری تازه است.
رز: تو که می گفتی تهران رودخونه نداره؟
مهدی: چطور مگه؟
رز: آخه با یه اعتماد به نفسی گفتی انگار پنج نسل قبلیت ماهی گیر بودن.

جلساتِ مقاله خوانی با موضوعِ معقولیت (Rationality) و عمل (Action) - برنامۀ جلساتِ آینده

2011-05-24T14:14:00.001+04:30

با توجه به اینکه در جلسات گذشته در ترتیب ارائه مقالات تغییری رخ داد و همچنین جلسۀ 26 اردیبهشت لغو شد، برنامۀ جلساتِ آینده به شرح زیر تغییر میکند:

دوشنبه 9 خرداد	Intending (1978)
دوشنبه 23 خرداد	Psychology as Philosophy (1974)
دوشنبه 6 تیر	Hempel on Explaining Action (1976)

اطلاعات بیشتر دربارۀ این مجموعه جلسات: 1 و 2

پی نوشت: زمان و مکان جلسات طبق روالِ سابق (ساعت 16 تا 18 - پژوهشکده فلسفه تحلیلی، اتاق دانشجویان دکتری) خواهد بود.

پیچ خطرناک

2011-05-23T17:36:00.001+04:30

رز: کارت توی ایران چیه که مامانت می گه امنیت شغلی نداری؟
من: فلسفه درس می دم.
رز: فلسفه یعنی چی؟
من: ببین رز، پرسش از چیستی فلسفه سوالی است به قدمت خود فلسفه و بسته به چارچوب مفهومی ای که انتخاب کنی، تحلیل ماهیت فلسفه می تونه جنبه های مختلفی رو دربر بگیره.
رز: ببین مهدی، جواب یه سوالی رو نمی دونی، بگو نمی دونم.

جدال فلسفه‌ها در قم

2011-05-21T11:44:00.002+04:30

در بیست‌و‌هشت‌ام اردیبهشت 1390، در دانش‌گاه مفید قم بیژن عبدالکریمی و کاوه لاجوردی درباره‌ی فلسفه‌های قاره‌ای و تحلیلی مناظره‌ کردند. من در جلسه حاضر نبودم ولی گزارش زیر به نظرام دقیق آمد:

گفت‌و‌گوی فلسفی چگونه ممکن است

گزارش زیر هم اگرچه تقریبن خبری از ماوقع نمی‌دهد، به کار آسیب‌شناسی مخاطبان مناظره‌ها و سخن‌رانی‌های فلسفی می‌آید:‏

به اصطلاح مناظره

ستاره بازان

2011-05-16T15:40:00.003+04:30

"مگر مرگ چیست؟ چیزی نیست جز نداشتن استعداد" – از متن رمان ستاره بازان

رمان ستاره بازان اثر رومن گری را ترجمه کرده ام و آن را فصل به فصل در وبلاگی مخصوص این رمان قرار می دهم. دو تا از ناشرهایی که سال 88 سراغشان رفتم به دلایل مختلفی از به دست گرفتن کار چاپ کتاب سرباز زدند. به سه دلیل سراغ ناشر سوم نمی روم. اول خرافه (به اینجا مراجعه کنید). دوم تنبلی (به اینجا مراجعه کنید). سوم تدبیر چرا که یکی از قهرمانان این داستان – ژنرال آلمایو- دیکتاتوری در آمریکای جنوبی است که اعتقاد دارد استعداد و قدرت واقعی تنها در دست شیطان است و همه هم و غمش این است که با عالیجناب شیطان ملاقات کند. و دیگر قهرمان داستان – دکتر هوروات - کشیشی است که خود را در جهاد دائم با شخص شیطان می داند. شیطان نه به مثابه یک نماد یا افسانه بلکه به عنوان یک موجود حقیقی که روی زمین راه می رود. مدبرانه آن است که در این وانفسای جن گیری و جن گیر گیری فعلن دنبال مجوز برای این کتاب نرویم.

رومن گری این کتاب را نخست در سال 1961 به زبان انگلیسی و با عنوان The Talent Scout به معنی استعدادیاب چاپ کرده بود. بعدها خودش آن را به فرانسه ترجمه کرد و عنوان Les Mageurs d'Etoiles را بر آن گذاشته بود که معنای تحت الفظی اش می شود ستاره خواران و کنایه از دو گروه است: یکی آلمایو که مرتبن ستارگان عالم سحر، جادو و شعبده بازی را به کاخ خود دعوت می کند و البته زود از دستشان خسته می شود. یکی هم بخش بزرگی از مردم کشور آلمایو که دائمن در حال جویدن برگ های توهم زایی هستند که باعث می شود بیشتر در عالم ستارگان باشند تا روی زمین. ستاره باز برای آلمایو توصیف جالب تری است (مثل قمارباز و ماشین باز) و با توجه به این که در فارسی برای مصرف کنندگان برخی مواد مخدر هم از فعل باختن استفاده می شود (مثل تل باز و اکس باز) عنوان نهایی رمان را – به پیشنهاد دکتر ضیا موحد - ستاره بازان گذاشتم.

ترجمه تمام شده است ولی چون در حال باز خوانی برخی فصول هستم کم کم روی وبلاگ قرار می گیرند، طبیعتن این وبلاگ هم مثل سایر وبلاگ های بلاگاسپات فیلتر است، بنابراين مزيد امتنان خواهد بود اگر كسي اين فصول را روي يك وبلگ يا سايت فيلتر نشده هم بگذارد. کار حروفچینی و تهیه نسخه پی.دی اف کل کتاب هم در جریان است. این برای آنهایی که حوصله وبلاگ ندارند و همه وبلاگ ها برای آن ها وبلاگ بد است. مسئول هرگونه شباهت بین قهرمانان رمان و اشخاص حقیقی و حقوقی، ذهن شباهت ساز مرحوم رومن گری و ذهن شباهت یاب خواننده است و هیچ مسئولیتی ذهنن یا قلمن متوجه مترجم نیست.

رومن گری در سال 1980 خود کشی کرد چون گویا دیگر کاری در این جهان برای خود متصور نبود. چند روز پیش یعنی هشتم می زادروزش بود. اگر از خواندن رمان لذت بردید برای بهبود وضعیت روح نویسنده در آن جهان و بهبود حساب بانکی مترجم در این جهان دعا کنید. هر چه خاک اوست عمر شما باشد.

جلساتِ مقاله خوانی با موضوعِ معقولیت (Rationality) و عمل (Action) - تغییرِ موردیِ برنامه

2011-05-14T13:33:00.000+04:30

جلسۀ مورخِ دوشنبه 26 اردیبهشت 90 برگزار نخواهد شد. جلسۀ جبرانی از طریق همین صفحه اطلاع رسانی خواهد شد.

اطلاعات بیشتر دربارۀ این مجموعه جلسات: 1 و 2

پرسیدن عیب است

2011-05-14T00:52:00.000+04:30

رز: این انیمیشن پرسپولیس رو دیدی؟
من (هیجان زده): می خواهی بدونی ماجراهایی که در مورد ایران نشون میده حقیقت دارن یا نه؟
رز: نه می خواستم بدونم دیدیش یا نه.

موقت و دائمی

2011-05-05T17:15:00.002+04:30

يك خانم سرخپوستي هست به اسم رز كه، به دنبال عارضه قلبي برای مادرم، از طرف دولت كانادا موظف شده است به او در كارهاى خانه كمك كند. اوجين - شوهر رز - هم از بوميان آمريكاى شمالي است. ملندا دختر رز و اوجین است.

رز: سفر بخیر.

من: خیلی ممنون، رز. جور کنید با اوجین و ملندا یک دفعه بیاین ایران.

رز: ملندا چهارده سالش است و هنوز چیزهایی را که توی تلویزیون می بیند باور می کند. بنابراین تا چند سالی بعید می دونم به این سفر روی خوش نشان دهد ولی من و اوجین خیلی دوست داریم کشور تو رو ببینیم. ویزا لازم داریم؟

من: فکر کنم همه شهروندان کانادا برای سفر به ایران ویزا لازم داشته باشند.

رز: البته ما خودمون رو به معنی دقیق کلمه کانادایی به حساب نمی آریم. برای این که کانادایی باشی خودت یا پدر مادرت یا اجدادت باید یک روزی از یک جای دنیا اومده باشند این جا. ما همیشه همین جا بودیم.

جلساتِ مقاله خوانی با موضوعِ معقولیت (Rationality) و عمل (Action) - جابجایی مقالۀ پنجم و ششم

2011-04-30T14:46:00.001+04:30

در جلسۀ آینده (دوشنبه 12 اردیبهشت 90) بجای مقالۀ «Intending» مقالۀ «Mental Events» را بررسی خواهیم کرد.

اطلاعات بیشتر دربارۀ این مجموعه جلسات

رسمن تعطیل

2011-04-29T15:53:00.005+04:30

رز: مهدی، متوجه شدی تو عروسی خانواده سلطنتی انگلستان، عروس یک کم طول داد تا بگه "بله"؟
من: لابد رفته بوده گل بچینه.
رز: رفته بوده چی کار کنه؟!
من: ببخشید رز! این جوری نگام نکن. بذار برات توضیح بدم. ما یک رسمی داریم که عروس بلافاصله جواب سوال عاقد رو نمی ده و یکی از اون پشت می گه "عروس رفته گل بچینه" تا عاقد دوباره سوالشو بپرسه.
رز: بعد عاقد هم باورش میشه؟ وقتی با چشم خودش داره می بینه که عروس هنوز همون جاست؟
من: رز، گیر نده. این یک رسمه. معنیش همونی نیست که داره اتفاق میفته. شما هم که کلی رسومات عجیب و غریب دارین.
رز: به خداوندی خدا ولی اگه وسط عروسیمون بریم گل بچینیم.

موطن آدمی در قلب یوتیوب

2011-04-25T14:00:00.000+04:30

يك خانم سرخپوستي هست به اسم رز كه، به دنبال عارضه قلبي برای مادرم، از طرف دولت كانادا موظف شده است به او در كارهاى خانه كمك كند. اوجين - شوهر رز - هم از بوميان آمريكاى شمالي است.

رز: مهدی شماها دقیقن کجایی هستید؟

من: شوخیت گرفته رز؟ بعد پنج سال نمی دونی ما ایرانی هستیم؟

رز: چرا می دونستم که از ایران آمدین کانادا؛ ولی مسئله اینه که اوجین دیروز ازم پرسید شماها این روزها چی کار می کنید، من هم بهش گفتم که این مهدی و محسن عین بیست و چهار ساعتو رو اینترنتن؛ اون هم نتیجه گرفت که شماها باید اصالتن یا لیبیایی باشید یا سوری.

طب جايگزين

2011-04-17T16:12:00.003+04:30

رز: مهدى، مي گم نكنه حالا كه دارى بر مي گردى ايران حملات اضطرابت عود كنه؟

من: امكانش كه هست ولي نگران نباش. بهش عادت دارم.

رز: به ايران يا حمله اضطراب؟

من: فكر كنم به هردو.

رز: به هر حال اوجين هم تا همين اواخر دچار اين حملات مي شد. پارسال كه براي مراسم رقص سالانه رفته بوديم شمال اونتاريو پزشك قبيله مون يك جوشانده برايش تجويزكرد كه از اون موقع به بعد ديگه اضطراب نمى گيره. درست كردنش كارى نداره. مي توني تو ايران هم درست كني. يك كاغذ بيار برات بنويسم.

من: رز، اميدوار بهت برنخوره ولي من چندان اعتقادي به طب هاى جايگزين ندارم.

رز: بهم بربخوره؟ خوشحال هم شدم. من و اوجين هم به طب هاى جايگزين اعتقادى نداريم . به همين دليل هم جوشانده هاى خودمون رو با اين قرص و كپسول ها عوض نمي كنيم.

آن چه هر فارغ التحصیل دبستان باید بداند

2011-04-10T16:44:00.010+04:30

يك خانم سرخپوستي هست به اسم رز كه، به دنبال عارضه قلبي برای مادرم، از طرف دولت كانادا موظف شده است به او در كارهاي خانه كمك كند. اين سالی يكباری هم كه می روم به يكی از سردترين پايتخت های جهان به اصرار برايم فال مي گيرد.

رز: خیلی ممنون بابت پسته هایی که از ایران آوردی، دخترم همشو یک جا خورد. فالتو بگيرم؟

من: هيچكدوم از پيش بينی هات تا حالا درست از آب در نيومده، رز. از جمله اين كه به زودی پولدار می شم.

رز: ماله اينه كه اعتقاد نداری، مهدی.

من: خب پس بهتره خودت رو اذیت نکنی. چون هنوزم اعتقاد ندارم.

رز: حالا از پيش بيني خسته ای می خواهی پس بينی بكنم؟ بهت بگم در زندگي قبلیت چي بودی؟

من: يعني چه حيووني بودم؟

رز: نه اون قدر ديگه نمي تونم عقب برم، منظورم اينه كه تا همین اواخر چی كاره بودی، کجا زندگی می کردی. از این حرف ها.

من: برای این یکی لازم نیست اعتقاد داشته باشم؟

رز: راجع به گذشته كه ديگه فرقي نداره، درست از آب دراد يا نياد! (مي خندد، كف دستم را نگاه مي كند، چهره اش در هم مي رود) مهدی، فكر مي كنم، در یکی از زندگي های قبلي ات برده بودی. يك جايي زندگي مي كردی كه حق و حقوقي نداشتی. كلاً هم بهت سخت گذشته بود. فقط يك چيز عجيب هست. برای محسن هم دو سه ماه قبل پس بينی كردم همين چيزها در آمد. خيلی عجيبه كه دو تا برادر تو زندگی قبلي هم درست يك جا زندگي كرده باشند. یک مورد نادره.

من: رز، مطمئنی مال زندگي قبليه؟

رز: برده داری خيلی وقته لغو شده، پسر. قبل از این که شما دوتا به دنیا بیاین. اين چيزها رو تو مدرسه یادتون نمی دن؟ مامانت که می گه بچه درسخونی هستی.

جلساتِ مقاله خوانی با موضوعِ معقولیت (Rationality) و عمل (Action) - جلسۀ فوق العاده برای بررسیِ ادامۀ مقالۀ 2

2011-03-11T10:00:00.001+03:30

ادامۀ مقالۀ «How Is Weakness of the Will Possible?» را یک شنبه 22 اسفند (ساعت 16) بررسی خواهیم کرد.

اطلاعات بیشتر دربارۀ این مجموعه جلسات

زیر شاخه عدل

2011-03-04T06:42:00.020+03:30

می دانید در الهیات شیعه، به پیروی از الهیات معتزلی، اصلی وجود دارد با عنوان اصل "حسن و قبح ذاتی"। مثلا بر اساس این اصل شیعیان و معتزلیان معتقدند غیر ممکن است خداوند بی گناهی را مجازات کند و به جهنم افکند। به زبان فلسفه اخلاق امروزین احتمالا می توان گفت کلام شیعه و معتزله بر مبنای نوعی واقع گرائی اخلاقی استوار است. در برابر این اصل نگاه اشاعره به حسن و قبح قرار داشت که معتقدند خداوند هرچه انجام دهد، مثلا اگر بیگناهی را بکشد। یا مجازات کند، چون خداست، فعلش رواست و این امور لکه ای بر دامان بلند خداوندی اش نمی گذارد و الی آخر.

امروز داشتم پست وبلاگی را می خواندم که در آن از کسی که دختر یکی از مسئولان مملکتی را با الفاظی از قبیل فلان و فلان و فلان مورد نوازش قرار داده بود، با عباراتی نظیر مبارز "هشت ماه" دفاع مقدس تقدیر شده بود. در یکی از کامنت ها ذیل همین یادداشت، یکی از کسانی که گویا همفکر نویسنده است، در عبارتی که ظاهرا تفسیری از اصل کلامی حسن و قبح ذاتی است، این گونه از نوازشگر مربوطه (که در فیلم با رگان بادکرده دیده ایدش) تقدیر کرده بود:

"یادم نرفته که خوب بودن صفت ذاتی عدل است و بد بودن صفت ذاتی ظلم! یادم نرفته که هرچه زیرشاخه عدل قرار گیرد خوب هست و هرچه دردیگری بد! و چه کسی فحش های حاج سعید عزیزمان را مصداق عدل نمی داند که بگوید بد است و قبیح می باشد و در عین حال چه کسی شک بر این دارد که فحش های علیه او مصداق ظلم است و قبیح می باشد!باید آن لبانی که عدل علی را جاری کرد بوسه زد ! باید آن لبانی را که امروز اسلحه دیروز خیبری اش را به تسخیر گرفت لبیک گفت!"

یعنی همان استدلال اشاعره در مورد عدالت، منتها با این تفاوت که در آن حاجی فلانی جای خدا نشسته است.چشمانم بعد از خواندن این کامنت گرد شده بود. با خود گفتم نکند در کلاسهائی که برای مبارزه نرم می گذارند، این ها تدریس می شود؟ استدلال در حد فارابی در تبیین اصل کلامی شیعه یا معتزله؟ اگر این طور است لابد باید سفارش داد خواجه نصیر الدین طوسی به حکم والی تجریدالاعتقادش را حاشیه نویسی کند।یادم آمد قدیم ها گفته شده بعضی مصالح می توانند توحید را هم تعطیل کنند। اصل کلامی عدل که جای خود دارد.

اين تو بميري از كدام تو بميري هاست؟

2011-03-01T17:57:00.003+03:30

"سانسور میتواند به جاذبه کتاب بیفزاید، اما بر خردمندیش هیچ نمی تواند اضافه كند." ايوان كليما -كارگل

بعضي وقت ها اين سوال را از خودم مي پرسم كه اي كاش با كداميك از آدم هايي كه امروز مي شناسم زودتر از اين ها آشنا مي شدم؟ دلم مي خواست كدام كتاب را زودتر خوانده بودم؟ دوست داشتم كدام جمله را زودتر مي گفتم؟ بعد بي آن كه بخواهم زمان در هم مي ريزد. مسئله از زودتر مي شود هنوز. الان دوست دارم چه كسي را ببينم كه هنوز نديده ام؟ چه كتابي را بخوانم كه هنوز نخوانده ام؟ چه جمله اي را بگويم كه هنوز نگفته ام؟

وب لاگ ها پر شده اند از جملاتي كه آدم وقتي مي خواندشان مي گويد كاش من اين را گفته بودم. پر از نويسنده هايي كه مي گويد كاش مي شناختمشان. دوباره كه سراغشان مي روي مي بيني كه وبلاگ صافي شده است و صفحه اي به نام پيوندها جلوي چشم آدم در مي آيد و آن آدم ها و نوشته هايشان كه دوست داشتي زودتر مي شناختي شان از صافي رد نشده اند.
امروز ديدم كه بالاي صفحه پيوندها نوشته:
پیوندها را صفحه خانگی خود کنید: بله | خیر | بعدا بپرس
اول فكر كردم ماجرا مربوط به مرورگر من است ولي بعد ديدم اين گزينه را براي صفحه هاي ديگر نمي آرد. حالا اگر هم مربوط به مرورگر باشد توفيري ندارد. من واقعاً دلم مي خواهد آن آدمي را ببينم كه اين در و آن در مي زند چيزي توي اينترنت بخواند و بعد چهره كريه سانسور مي خورد توي چشمش، بعد مي رود صفحه پيوندها را صفحه خانگي اش مي كند. واقعاً دلم مي خواهد ببينمش. حالا اگر اين آدم پيدا نشد آن كسي كه گزينه بعداً بپرس را هم انتخاب كرده به من معرفي كنيد مزيد امتنان خواهد بود.

پي نوشت: براي نوشتن اين پست از صافي شكن استفاده كردم در نتيجه تنظيمات به هم خورده است. اگر كسي مي تواند درستش كند. در ضمن نتوانستم دنباله صفحه پيوندها را در اين پست قرار دهم. براي كساني كه اينترنتشان آزاد است شايد عجيب باشد كه اصلاً در مورد چه صفحه اي دارم حرف مي زنم.

جلساتِ مقاله خوانی با موضوعِ معقولیت (Rationality) و عمل (Action) - تفصیلِ برنامه جلسات

2011-02-28T11:49:00.001+03:30

با توجه به اعلامِ برنامۀ سمینارهای فلسفه تحلیلی، تفصیلِ برنامۀ جلساتِ مقاله خوانی با موضوعِ معقولیت (Rationality) و عمل (Action) به شرح زیر اعلام میشود:

دوشنبه 18 بهمن	Actions, Reasons, and Cases (1963)
چهارشنبه 27 بهمن	جلسۀ فوق العاده – بررسیِ ادامه مقالۀ 1
دوشنبه 16 اسفند	How Is Weakness of the Will Possible? (1970)
دوشنبه 15 فروردین	Agency (1971)
دوشنبه 29 فروردین	Freedom to Act (1973)
دوشنبه 12 اردیبهشت	Intending (1978)
دوشنبه 26 اردیبهشت	Mental Events (1970)
دوشنبه 9 خرداد	Psychology as Philosophy (1974)
دوشنبه 23 خرداد	Hempel on Explaining Action (1976)

ضمناً، اگر به اعلامیه های منتشر شده در این صفحه اعتماد ندارید (مثلاً به دلیل اینکه گفته میشود این "تارنما" محتوای "مجرمانه" دارد) میتوانید سایت پژوهشکدۀ فلسفه تحلیلی را نگاه کنید. اگر شکتان برطرف نشد میتوانید دوباره همان صفحه را با دقت بیشتری نگاه کنید و ...

ریشه های ارو-تیک فتنه(2)

2011-02-28T07:02:00.001+03:30

مرا چشمیست خون افشان زِ دست آن کمان ابرو/ جهان پرفتنه خواهد شد از این چشم و از آن ابرو

عنوان2: آیندهنگری حافظی

(ریشه های ...1)

ون‌فراسن در لیبی

2011-02-24T15:39:00.003+03:30

1- یکی از چیزهایی که هنوز از بحث تبیین (explanation) در کلاس فلسفه‌ی علم مهدی نسرین در یاد دارم این ادعای ون‌فراسن* است که پاسخ مناسب به یک پرسشِ تبیینی، وابسته است به رده‌ی تقابلی‌‌ای (contrast class) که در طرحِ آن پرسش، به صورتِ صریح یا ضمنی، مفروض گرفته شده است. به عنوان مثال پرسشِ تبیینیِ «چرا آلن تورینگ با خوردنِ سیبِ زهر‌آلود خودکشی کرد؟» را در نظر بگیرید.** از ون‌فراسن یاد گرفتیم که برای پاسخ به این پرسش عجله نکنیم و ابتدا مشخص کنیم که رده‌ی تقابلیِ آن چیست. این رده‌ی تقابلی در محاوره و گفتارِ شفاهی با تأکید روی بخش‌های مختلفِ جمله معین می‌شود. اگر تأکید روی «آلن تورینگ» باشد پرسش این خواهد بود که چرا آلن تورینگ، و نه شخص دیگر مثلاً آلونسو چرچ یا کورت گودل، با خوردنِ سیبِ زهر‌آلود خودکشی کرد. اگر تأکید روی «خوردن» باشد پرسش این خواهد بود که چرا آلن تورینگ با خوردن سیب زهر‌آلود، و نه مثلاً کوباندن آن بر سرش، خودکشی کرد. به همین ترتیب، با تأکید بر هر یک از بخش‌های دیگرِ جمله، پرسشِ تبیینی حاصل متفاوت خواهد بود چرا که کلاسِ تقابلی آن متفاوت است و در نتیجه پاسخِ متفاوتی را نیز طلب می‌کند. این پاسخ که «زیرا تورینگ گلابی و آناناس دوست نداشت» تنها وقتی پاسخی مناسب برای پرسشِ فوق است که تأکید روی «سیب» باشد و نه مثلاَ «خودکشی».

2- یکی از معایب گزارشِ مستقیم اظهارات و گفته‌های دیگران به صورتِ مکتوب این است که بسیاری از عواملِ وابسته به سیاق در این گزارش‌ها مفقود می‌شود. همه‌ی ما می‌دانیم که انتقال بخشِ بزرگی از آن‌چه در گفتگوها و سخترانی‌ها منتقل می‌شود به واسطه‌ی عواملی به جز سخنان و کلامِ گوینده انجام می‌گیرد. اغلب عواملی مانندِ حالت‌ها و حرکت‌های سر و دست (و احیاناً پا)، تأکیدها و مکث‌های گوینده نقشِ مهمی در درک پیام موردِ نظرِ او دارد. متأسفانه اغلب این عوامل در گزارشِ مستقیم از سخنانِ گوینده، آن هم به شکل مکتوب، منعکس نمی‌شوند و همین درکِ منظورش را برای خوانندگان دشوار می‌کند. به نظرم شایسته است گزارش‌گران و خبرنویسان با توضیحاتی (همانندِ آن‌چه در نمایش‌نامه‌ها در شرحِ حالتِ بازیگران اغلب میان دو علامت کروشه نوشته می‌شود) این عوامل را نیز در گزارشِ مکتوب خود منعکس کنند. مثلاً «رئیس جمهور [در حالی که دست چپ‌اش را 30 درجه از خط افق بالا آورده بود و سرش را 8 درجه به سمت غرب چرخانده بود و چشمان‌اش را نیم‌بسته کرده بود و لبخندی بر گوشه‌ی چپ لب‌اش داشت و روی کلمه‌ی سوم تأکید می‌کرد و ....] گفت ....» به گمان‌ام این کار اگر چه کمی دشوار اما به امانت نزدیک‌تر است.

3- کسی می‌گوید «چطور ممكن است فردی پیدا شود كه مردم خود را بمباران كرده و بكشد.» ما این را از زبان گوینده‌ی آن نشنیده‌ایم و فقط آن را در روزنامه‌ها و سایت‌ها خوانده‌ایم. کسی که خبر را نوشته است- شاید به این دلیل که برای خودش که در جلسه حاضر بوده روشن است- به خود زحمت نداده است توضیح دهد گوینده در اظهار این جمله بر روی کدام کلمه تأکید کرده است. لاجرم جمعی متحیر مانده‌اند که منظورِ گوینده و مایه‌ی تعجبِ او چه بوده است:

چطور ممکن است فردی [و نه جمع، سازمان، تشکیلات، یا ...] پیدا شود كه مردم خود را بمباران كرده و بكشد.
چطور ممكن است فردی پیدا شود [و نه گم شود، پنهان شود، پیدا باشد و دیوانه شود یا ...] كه مردم خود را بمباران كرده و بكشد.
چطور ممكن است فردی پیدا شود كه مردم [و نه گاو، گوسفند، گربه، یا ...] خود را بمباران كرده و بكشد.
چطور ممكن است فردی پیدا شود كه مردم خود [و نه همسایه‌ی خود، دشمن خود، یا ...] را بمباران كرده و بكشد.
چطور ممكن است فردی پیدا شود كه مردم خود را بمباران [و نه گلباران، تیرباران، مشت‌باران، یا ...] كرده و بكشد.
چطور ممكن است فردی پیدا شود كه مردم خود را بمباران كرده و بكشد [و نه بخورد، بزند، بسوزاند، یا ...]

به نظرم هر چه سریع‌تر باید یا شیوه‌ی خبرنویسی را اصلاح کرد یا در مبانی علومِ انسانی تجدیدِ نظرِ جدی‌تری کرد.

--------------

* متأسفانه این کلاس‌ قبل از بازنگری در مبانیِ علومِ انسانی تشکیل شده بود. مطمئن نیستم پس از بازنگری ون‌فراسن هنوز بر سر این ادعا مانده باشد.
** این مثال هم در همان کلاس مطرح شد. یاد ندارم که مثال از ون‌فراسن بود یا نسرین. هر کدام از ایشان که این وبلاگ را می‌خوانند می‌توانند در این باره روشن‌گری کنند.

ضدِحال

2011-02-20T02:11:00.002+03:30

نمی‌دونم چرا وقتی لقمان در پاسخ به این پرسش که ادب از که آموختی بامزه‌بازی درآورد و گفت از بی‌‌ادبان، کسی حال‌اش رو نگرفت که تویی که هنوز ادب نیاموخته‌ بودی، بی‌ادبان را از کجا شناخته بودی؟

شاید سعدی گزینشی گزارش کرده است.

جلساتِ مقاله خوانی با موضوعِ معقولیت (Rationality) و عمل (Action) - تغییرِ موردیِ برنامه

2011-02-12T13:58:00.000+03:30

جلسۀ دوم از جلساتِ مقاله خوانی با موضوعِ معقولیت (Rationality) و عمل (Action)، استثناً بجای دوشنبه 25 بهمن، سه شنبه 26 بهمن (ساعت 16) برگذار خواهد شد. در این جلسه ادامه مقالۀ:

Actions, Reasons, and Causes (1963)

را بررسی خواهیم کرد.

2011-02-09T12:24:00.003+03:30

دوباره وبلاگم را راه انداختم. پست جدیدم را بخوانید:

فلسفه خوانی همچون نوعی سمپتوم

پارادکس زنون

2011-02-06T20:18:00.004+03:30

درخواستِ مجوز در سالگردِ درخواست مجوزِ ...

90 فلسفي

2011-02-01T12:41:00.001+03:30

به نظر شما آيا شوراي عالي انقلاب فرهنگي سوريه قادر خواهد بود پيش از پنجم فوريه كه قرار است تظاهرات آزادي طلبانه در اين كشور برگزار شود سرفصل هاي علوم انساني را به قسمي تغيير دهد كه مانع از اعتراضات مردمي شود؟

1- آري 2-خير

شما مي توانيد پاسخ موردنظر خود را از طريق اس ام اس (پيام كوتاه ) به هر شمار ه اي كه مي خواهيد ارسال فرماييد.

جلساتِ مقاله خوانی با موضوعِ معقولیت (Rationality) و عمل (Action)

2011-01-30T14:07:00.000+03:30

این دوره از جلسات به بررسی منتخبی از مقالاتِ دیویدسون (Donald Davidson) اختصاص پیدا کرده است. مقالاتی که برای این دوره در نظر گرفته شده اند عبارتند از:

Actions, Reasons, and Causes (1963)
How Is Weakness of the Will Possible? (1970)
Agency (1971)
Freedom to Act (1973)
Intending (1978)
Mental Events (1970)
Psychology as Philosophy (1974)
Hempel on Explaining Action (1976)

مقالات فوق در مجموعۀ مقالاتِ دیویدسون با عنوانِ Essays on Actions and Events بازنشر شده است.

حضور در جلسات آزاد است و ادارۀ جلسات به این صورت خواهد بود که ابتدا گزارشی از مقالۀ تعیین شده برای آن جلسه (توسطِ نویسنده!) ارائه می شود و سپس به بحث دربارۀ آن مقاله می پردازیم.

زمان: دوشنبه ها (به استثنای روزهایی که "سمینارهای فلسفه تحلیلی" دایر هستند) ساعتِ 16 تا 18 (اولین جلسه دوشنبه 18 بهمن برگذار خواهد شد.)

محل جلسات: تهران - میدان نیاوران - پژوهشگاه دانش های بنیادی (مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات) - پژوهشکده فلسفه تحلیلی

كرسي هاي آزاد انديشي

2011-01-23T11:50:00.002+03:30

پيشنهاد مي شود از آقاي جواد خياباني براي تشكيل، تكميل يا تدريس كرسي هاي آزادانديشي استفاده شود.

سالبه به انتفاء حقیقت

2011-01-17T15:47:00.005+03:30

ظاهراً شنبه‌ ۲۵ دی‌ماه بخشِ خارج از گودِ اخبارِ ۲۰:۳۰ گزارشی را درباره‌ی اردوی پرسپولیس در ترکیه پخش می‌کند. روزِ بعد، مدیرِ روابط عمومیِ باشگاهِ پرسپولیس درباره‌ی این برنامه می‌گوید: «اين آيتم كاملا دروغ بود.» و بعد از ارائه‌ی توضیحاتی درباره‌ی اردوی این تیم در ترکیه اضافه می‌کند:

با اين همه شرايط آقايان عكسي را نشان دادند كه براي فصل تابستان بود. آنها بايد بدانند الان در تركيه هوا سرد است و عكس‌هايي كه مرتبط به اين ماجرا را نشان داده شد دروغ و خيال‌پردازانه بود و اگر حرف‌هاي خود را ثابت نكنند از طريق قانوني و حقوقي پيگيري خواهيم كرد.

من درست متوجه نشدم که اگر آن‌چه در ۲۰:۳۰ پخش شده است «کاملاً دروغ» بوده است، مسئولین این باشگاه پیگیریِ حقوقی را مشروط به چه چیز کرده‌اند. آیا عملکردِ این بخشِ خبری آن‌قدر درخشان بوده است که واقعاً آقای مدیر این احتمال را می‌دهد که «آقایان» بتوانند حرف‌های «کاملاً دروغِ» خود را ثابت کنند؟

An Irrational Strategy

2011-01-12T13:31:00.000+03:30

"آب کم جو تشنگی آور به دست"

2011-01-09T17:43:00.002+03:30

آن کس که دیگر وطنی ندارد، در نوشتن خانه می کند.

تئودور آدورنو، اخلاق صغیر، 1952

گتيه در باغ عدن

2011-01-08T17:06:00.001+03:30

بعضي كارها را اگر تنهايي انجام دهيم اشكالي ندارد: مثل به حمام رفتن ولي برخي كارها را نبايد تنها انجام داد مثل به قضا رفتن.

بعضي از دوستان ما متأسفانه تنها به قضا مي روند و نسبت به علوم انساني ديني، فلسفه ديني و معرفت شناسي ديني واكنش هاي نامعقولي از خود بروز مي دهند. بعضي از اين افراد ديني كردن معرفت را شيادي و كيسه دوزي مي دانند، برخي ديگر آن را سترون و غير ممكن. برخي هم پا را از اين فراتر نهاده اند و معتقدند خطرات پنهان و پيدايي پس پشت پروژه هاي اين چنين خوابيده است. متأسفانه كليه اين حرف ها بدون استدلال و برهان زده مي شود و آن يكي دوتا استدلال كليشه اي هم كه اين دوستان برخي اوقات از جيبشان در مي آورند "نخ نما تر از دم خروس" است – يا چيزي در همين مايه ها.

همين گتيه خودمان را در نظر آوريد. چون تعداد مقالاتش كم بوده و بيم آن مي رفته كه چند ستاره اي شود و از دانشگاه بيرونش كنند، همكارانش وادارش مي كنند كه چيزكي چاپ كند. او هم با اكراه و در شرايط اضطرار مقاله اي سه صفحه اي مي نويسد با عنوان "آيا معرفت باور صادق موجه است؟"، صرفاً براي آن كه دهن دم و دستگاه ديوانسالاري دانشگاه را ببندد و در آن چند مثالي مي آورد تا نشان دهد كه چنين نيست و باور صادق موجه هميشه معرفت نيست و دمي مسيحايي در كالبد مرده معرفت شناسي نوين مي دمد.

واقعيت اين است كه من هم مثل شما فكر مي كنم گتيه شق القمر نكرده است. علي الخصوص كه با اندكي جستجو در متن هاي قديمي مي شود مواردي را يافت كه اگر با توجه و بصيرت كافي به آن ها نگريسته مي شد اصلاً ممكن نبود ناف معرفت را با قيچي باور صادق موجه ببرند. نمونه اش هم اين بخش از "سفر پيدايش" است كه در دانشنامه آزاد ويكيپديا منبعش را چنين آورده است (Genesis 4:1): "آدم به زنش حوا معرفت پيدا كرد، و حوا باردار شد و قابيل را به دنيا آورد".

طبيعي است كه هيچ نوع باوري – چه باور صادق موجه، چه باور كاذب مفرح، چه باور كامل مودب، چه باور جالب مزور و چه باور رايج مخبث – نمي تواند زني را باردار كند؛ حتي اگر اين واقعه نخستين حاملگي –خواسته يا نا خواسته – تاريخ بشريت باشد. به همين سادگي و با مراجعه به كتاب اول از اسفار پنجگانه مي شد فهميد كه معرفت هميشه باور صادق موجه نيست. و اصلاً لازم نبود آدمي مثل گتيه را زور كنند تا اين نكته را "بچاپد"؛ همان دسته گلي كه آدم ابوالبشر به آب داد كفايت مي كرد. به اين ترتيب مي بينيم كه نبايد تنها به قضا رفت و نبايد با چماق علم تجربي يا معرفت شناسي تحليلي اجازه بروز انواع جديد – يا بعضاً باستاني - علوم و معارف را سد كنيم.

پي نوشت: حدس من اين است كه نخستين بارداري حوا ناخواسته بوده است چرا كه احتمالاً مفاهيم بارداري و زايمان را نداشته و در غياب اين مفاهيم نمي توانسته خواستي داشته باشد كه متعلقش شامل آن مفاهيم باشد.

سمینارهای فلسفه تحلیلی

2011-01-02T14:44:00.004+03:30

برای کسانی که احیاناً مایل هستند در سمینارِ این هفتۀ پژوهشکدۀ فلسفۀ تحلیلی شرکت کنند، یا برای کسانی که صرفاً مایلند بدانند در یک چنین سمیناری دربارۀ چطور چیزهایی صحبت می شود، این توضیح احتمالاً مفید خواهد بود که در مطلبی که ارائه خواهم کرد ابتدا نظریۀ وصفیِ ترم های انواعِ طبیعی را به روایتِ منتقدانِ آن معرفی می کنم و انتقادهای مطرح شده به آن را بطور خلاصه مرور می کنم. سپس با نظر به انتقاداتِ مطرح شده، تلاش خواهم کرد روایت مطلوبِ خود را از نظریۀ وصفی ارائه کنم و به همۀ انتقاداتِ مطرح شده پاسخ دهم.

عنوانِ سخنرانی: معناشناسی ترم های انواع طبیعی: در دفاع از نظریۀ وصفی،

زمان: دوشنبه 13 دی 89 ساعتِ 18-16

مکان: تهران- میدان نیاوران - پژوهشگاه دانش های بنیادی (مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات) - پژوهشکده فلسفه تحلیلی - تالار شماره 1

حضرت استاد چنین فرمودند!

2011-01-02T01:35:00.019+03:30

ما در ایران یک مشکلی داریم و آنهم عدم وجود فرهنگ نقد و بحث سازنده در مورد آثاری است که تولید فکری روشنفکران و فلاسفه کشورمان است. فرهنگ مراد و مریدی متاسفانه در فضای فکری ما در طول قرن ها ریشه دوانده است و مانع بحث و شکل گیری گفتمان و پیشرفت در فضای روشنفکری ما می شود.

در ایران متاسفانه با روشنفکران و متفکران و حتی هنرمندان مانند مشایخ صوفیه یا آیت الله های عظمی برخورد می شود. گو اینکه فلاسفه و روشنفکران موجوداتی اهورائی هستند که باید به آسمانشان برد و آنان را از گزند نقدهای زمینی برحذر داشت. در اینجا من در مورد وضعیت نقد در میان روحانیون جز به اشاره صحبت نمی کنم که خودش مثنوی هفتاد من است.

من با این کلمه"استاد" در خطاب قرار دادن متفکران مشکل دارم। مثالی بزنم از کاربرد این کلمه در مورد شخصی که افکارش برایم واقعاجذاب است. مصطفی ملکیان یکی از فیلسوفان دین و اخلاق قوی و مطرح در ایران است که حرفه ای و خلاقانه نظریه پردازی می کند. تا جائی که من ملکیان را شناخته ام، خود او اصلا در قید القابی از قبیل "استاد" نیست و اصلا شخصیت اش این مدلی نیست و وظیفه اصلی خودش را بر عکس رواج تفکر انتقادی می داند تا اندیشه مراد و مریدی। ولی برخی ها اصرار دارند هروقت می گویند ملکیان یک کلمه "استاد" هم پشتش بگذارند و بگویند "استاد ملکیان"। به تجریه من کاربرد همین کلمه ملکیان را از نقد اندیشه هایش محروم کرده است و می کند و چه ضریه ای قوی تر از این به یک نفر اندیشمند। این مثال را از میان کسانی زدم که برایم واقعا تفکرشان ارزشمند است. اساتیدی که در ایران 5 قران سواد جدی ندارد و خود را افتاده از دماغ فیل می دانند که جای خود دارند و دانم و دانی.

بگذارید شرایط را مثلا با کانادا مقایسه کنم و مثال بزنم. نه اینکه اینجا مدینه فاضیه باشد ولی لااقل در زمینه فوق فضا با ایران متفاوت است. ما در دانشگاه کوئینز، لااقل دانشجویان تحصیلات تکمیلی، ویل کیملیکای به این مطرحی و معروفی را ویل صدا می زنیم. من که در ایمیل ها همیشه کیملیکا را ویل خطاب می کنم و او هم با اسم کوچک من جواب می دهد. حالا همین من، وقتی به یک استاد ایرانی، در کانادا ایمیل می زنم (ایران که جای خود) می مانم بگویم "حضرت استاد"، "استاد"، "دکتر"، "آقای دکتر" یا چه و چه و چه که به حضرتشان برنخورد. حالا می بینی استاد ایرانی یک دهم تاثیرگذاری و آوازه علمی کیملیکا را هم ندارد.

شاید باورتان نشود، ولی کیملیکا با وجود اینکه نظریه پرداز بسیار معروفی است، با دانشجوی تحصیلات تکمیلی اش طوری برخورد می کند که ته قضیه او هم صاحب نظریه خاص خودش شود. وقتی باهاش کار می کنی می گوید نظریه خاص خودت را هم مثلا آخر تز دکترایت مطرح کن. به علاوه کیملیکا اصلا مانند اساتید و روشنفکران ایرانی از نقد شدن اندیشه هایش محروم نیست. از وقتی او نظریه چند فرهنگ گرائی لیبرال(liberal multiculturalism) اش را مطرح کرد، که امروز کتابش به 32 زبان (و نه فارسی!) ترجمه شده، بسیاری از فمینیست ها، پسا استعماری ها، کامیونیتارین ها و غیره اندیشه او را نقد کردند و او را مجبور به توسعه و تکمیل و دفاع قوی تر از نظریه اش کردند.

البته به نظرم شاید اشکال نداشته باشد دانشجویان لیسانس اساتیدشان را "آقای دکتر"، "خانم دکتر"،"استاد" و غیره صدا کنند. بحث اصلی من از فوق لیسانس به بالا(خود فوق هم داخلش) است که "لازم است" قضیه فرق کند। کلماتی مثل "آقای دکتر"، "استاد" و موارد مشابه باب نقد و خلاقیت را می بندد و گفتگو میان معلم و دانشجو را مونولوگ می کند। در دانشکده های فلسفه و علوم انسانی آمریکای شمالی (لااقل آنجاهائی که سرشان به تنشان می ارزد) از دانشجوی دکترا انتظار دارند که خودش صاحب نظر و نظریه باشد। ولی دانشجوئی که عادت کرده تمام معلمانش را استاد خطاب کند، خودش را از آنها کمتر بداند و تا کمر در برابرشان خم شود، چطوری می تواند به خودش اعتماد کند و نظریه جدید بدهد؟

ریشه های این مشکل را جداگانه باید بحث کرد و من در اینجا دوتایشان را که به ذهنم می رسد می نویسم. یک ریشه مهم مشکل عدم رواج نقد جدی در فرهنگ دینی ماست. در میان روحانیون که اهل علم روزگار قدیم محسوب می شوند(تا قبل از مشروطه سیستم آموزشی در دست روحانیت بود)، معمولا کسی که به مقامات بالای علمی می رسد، مثلا مرجع یا آیت الله عظمی می شود، دیگر کسی را جرات نقد نیست. گو اینکه وقتی از یک سطح مقامت بالاتر می رود،یعنی "استاذ" می شود، دیگر مصون از نقدی و بقیه فقط باید بیایند به دست بوس. من به واسطه از دوستان طلبه شنیده ام که در حوزه مثلا وقتی گفته می شود آیت الله جوادی آملی چنین حرفی را زده، بسیاری طلاب خود را موظف به سکوت و تبعیت و عدم نقد می بینند.

ریشه دیگرش بحث مرید و مرادی صوفیان است که یکی از حاملان اصلی فرهنگ ایران در طول قرن ها بوده اند. از قدیم صوفیان بسیار تاکید و تبلیغ می کرده اند، در قالب شعر و مثل و خطابه و خلاصه همه چی، که وقتی کسی قطب شد و به مقامات فنا و مکاشفه رسید، هرچه گفت حجت است و بگوئید چشم و دست از پا خطا نکنید. تعبیر صوفیان از داستان موسی و خضر معروف است و این تعبیر نه استثنا بلکه یک قاعده میان متصوفه بوده است. البته من مانند مرحوم کسروی نمی گویم تصوف کلا بد است، می گویم باید نقد شود.

بدل‌کاری

2011-01-01T21:22:00.007+03:30

برای نشان‌دادنِ صحنه‌های نبردِ عباس ابن علی اصرار دارند حتماً چهره‌اش را نشان دهند و نمی‌گذارندشان. در عوض، صورتِ مختار را که می‌توانند نشان دهند، در صحنه‌های نبرد می‌پوشانند. از خود می‌پرسم چرا برای موردِ اول هم از بدل‌کار استفاده نکردند تا مشکلِ شرعیِ سریال (مُنْ-)حل شود. اتفاقاً در این مورد می‌شد که چهره را نپوشانْد و برای معترضان توضیح داد که این، چهره‌ی بازیگرِ نقشِ حضرت نیست بلکه چهره‌ی بدل‌کاری است که به جای بازیگر ایفای نقش کرده است. بر فرض هم که بازی در نقشِ بزرگانِ دین اشکال داشته باشد، یحتمل ایفای نقش به جای بازیگرِ سریال ایرادی ندارد.

اربابِ واژه‌ها ۲

2010-12-30T00:42:00.002+03:30

مَلِک، ابراهیم را بخواند و بپرسید که: تو از کجایی؟ گفت از زمین بابل. گفت: ایدر به چه کار آمدی؟ گفت داد و عدل شنیدم، خواستم که به پادشاهی ملک اندر بباشم. گفت: این زن که با تو هست کیست؟ ابراهیم بترسید، و گفت اگر گویم که زنِ من است مرا بکشد و ساره را بستاند. گفت: خواهر من است. و معنیِ خواهر آن خواست که همه‌ی مؤمنان با یکدیگر خواهر و برادر باشند به دین. [و] دروغ نگفت .... (تاریخ بلعمی، ۱۳۸۶، انتشاراتِ هرمس، ص. ۲۳۳)

اربابِ واژه‌ها

2010-12-27T09:42:00.004+03:30

آلیس گفت: نمی‌دانم منظورت از "افتخار" چیست.

هامپتی دامپتی لبخند مغرورانه‌ای زد. «معلوم است که تا من به تو نگویم نمی‌دانی. منظورم این است که "جواب دندان‌شکنی علیه تو وجود دارد!"»

آلیس اعتراض کرد: اما "افتخار" به معنای "جواب داندان‌شکن" نیست.

هامپتی دامپتی با لحنِ تحقیرآمیزی گفت: وقتی من واژه‌ای را به کار می‌برم، همان معنایی را می‌دهد که من می‌خواهم- نه بیشتر و نه کمتر.

آلیس گفت: مسأله این است که آیا تو می‌توانی کاری کنی که واژه‌ها چندین معنای مختلف داشته باشند.

هامپتی دامپتی گفت: مسأله این است که چه کسی قرار است ارباب باشد. والسلام.

(Lewis Carroll (1871) Through the Looking-Glass, pp. 66-7)

-----------------------

اصل سی و هفتمِ متممِ قانون اساسیِ مشروطه (مصوبِ مجلسِ مؤسسان در ۲۱ آذر ۱۳۰۴):

ولایت عهد با پسر بزرگ‌تر پادشاه که مادرش ایرانی الاصل باشد خواهد بود در صورتی که پادشاه اولاد ذکور نداشته باشد تعیین ولیعهد برحسب پیشنهاد شاه و تصویب مجلس شورای ملی به عمل خواهد آمد مشروط برآنکه آن ولیعهد از خانواده قاجار نباشد ولی در هر موقعی که پسری برای پادشاه بوجود آید حقاً ولایت عهد با او خواهد بود.

کلمه‌ی «ایرانی الاصلِ» مذکور در این اصل به موجب قانون مصوب ۱۴ آبان ۱۳۱۷ به شرح زیر تفسیر شده‌ است:

ماده واحده- منظور از مادر ایرانی الاصل مذکور در اصل ۳۷ متمم قانون اساسی اعم است ازمادری که مطابق شق دوم از ماده ۹۷۶ قانون مدنی دارای نسب ایرانی باشد یا مادری که قبل از عقد ازدواج با پادشاه یا ولیعهد ایران به اقتضاء مصالح عالیه کشور به پیشنهاد دولت و تصویب مجلس شورای ملی به موجب فرمان پادشاه عصر صفت ایرانی به او اعطاء شده باشد.

(توضیح: این ماده واحده حدودِ ۴ ماه پیش از ازدواجِ محمدرضا پهلوی و فوزیه فاروق (خواهرِ پادشاهِ مصر) به پیشنهادِ وزیرِ دادگستری وقت به تصویبِ مجلسِ شورای ملی رسید. مشروحِ مذاکراتِ این جلسه را اینجا می‌توانید بخوانید.)

ابهامی در قانون اساسی

2010-12-25T17:39:00.005+03:30

اصل ۱۴:

به حکم آیه شریفه «لا ینهاکم الله عن الدین لم یقاتلوکم فی الدین و لم‏ یخرجوکم‏ من دیارکم‏ ان تبروهم و تقسطوا الیهم ان‏ الله یحب المقسطین» دولت جمهوری اسلامی ایران و مسلمانان موظفند نسبت به افراد غیر مسلمان با اخلاق حسنه و قسط و عدل اسلامی عمل نمایند و حقوق انسانی آنان را رعایت کنند. این اصل در حق کسانی اعتبار دارد که بر ضد اسلام و جمهوری اسلامی ایران توطئه و اقدام نکنند.

به نظرم از بخش آخرِ این اصل سه خوانشِ مختلف می‌توان ارائه داد که مشخص نیست منظور قانون‌‌گذار کدام یک بوده است:

خوانش اول: مسلمانان موظف نیستند نسبت به افراد غیر مسلمانی که بر ضد اسلام و جمهوری اسلامی ایران توطئه و اقدام می‌کنند، با اخلاق حسنه و قسط و عدل اسلامی عمل نمایند و حقوق انسانی آنان را رعایت کنند.

خوانش دوم: مسلمانانی که بر ضد اسلام و جمهوری اسلامی ایران توطئه و اقدام می‌کنند موظف نیستند نسبت به افراد غیر مسلمان با اخلاق حسنه و قسط و عدل اسلامی عمل نمایند و حقوق انسانی آنان را رعایت کنند.

خوانش سوم: مسلمانانی که بر ضد اسلام و جمهوری اسلامی ایران توطئه و اقدام می‌کنند موظف نیستند نسبت به افراد غیر مسلمانی که بر ضد اسلام و جمهوری اسلامی ایران توطئه و اقدام می‌کنند، با اخلاق حسنه و قسط و عدل اسلامی عمل نمایند و حقوق انسانی آنان را رعایت کنند.

نکته: خوانش دوم، خوانش سوم را نتیجه می‌دهد اما خوانش سوم خوانش دوم را نتیجه نمی‌دهد.

توضیحِ بدیهی و بی‌ربط: نویسنده‌ی این پست هیچ مسئولیتی در قبال محتوای اصل فوق و "حقوق انسانی" افراد ندارد.

2010-12-23T14:49:00.007+03:30

این همان چیزی است که مرگ را چنین سخت می کند: کنجکاوی هایی ارضاءناشده

بریل مرکام، با شب به سوی غرب، 1942

در کدام جهان ممکن زندگی می کنیم؟

2010-12-14T00:54:00.004+03:30

"بعضی از بازیکنان ما در طول نود دقیقه، به اندازه صد و بیست دقیقه دویدند." - محمد خاکپور سرمربی استیل آذین

آزمون دكتراي مطالعات علم

2010-11-27T13:36:00.001+03:30

مؤسسۀ پژوهشي حكمت و فلسفۀ ايران قصد دارد براي دومين دورۀ دكترای «مطالعات علم» اقدام به پذيرش دانشجو كند.

آزمون ورودي كتبي رشتۀ مطالعات علم (فلسفه و تاريخ علم) روز پنجشنبه 30 دي ماه 1389 برگزار می‌شود و متعاقب آن از پذيرفته‌شدگان اين مرحله براي گزينش نهايي، مصاحبۀ علمي به عمل خواهد آمد. تاريخ مصاحبۀ علمي در روز آزمون كتبي به اطلاع شركت كنندگان مي‌رسد.

شرايط شركت در آزمون و يادآوري‌هاي ضروري:

1- شركت‌كنندگان بايد شرايط عمومي وزارت علوم و تحقيقات و فن آوري را براي شركت در آزمون دكتري داشته باشند: از جمله بايد مدرك كارشناسي ارشد خود را (مورد تاييد وزارت علوم) تا پيش از 1/بهمن/1389 اخذ كرده باشند.

2- موسسۀ پژوهشي حكمت و فلسفۀ ايران موسسه‌اي دولتي است و دورۀ دكتراي مطالعات علم به تصويب وزارت علوم رسيده است. بنابراين شركت در اين دوره تابع مقررات آموزش رايگان است و شهريه‌اي از پذيرفته‌شدگان دريافت نخواهد شد. تنها پذيرفته‌شدگان احتمالي‌اي كه پيشتر از تحصيلات رايگان در دورۀ دكتري در يكي از مراكز زير نظر وزارت علوم استفاده كرده باشند، بايد مطابق مقررات، شهريه‌اي معادل دورۀ شبانه بپردازند.

3- شركت‌كنندگان بايد تا تاريخ چهارشنبه 1/دي/1389 مدارك خود را به ضميمۀ فرم تكميل شدۀ الف از طريق پست سفارشي به موسسه ارسال كنند و روي پاكت حتماً بنويسند آزمون دكتراي مطالعات علم. (نشاني مؤسسه: تهران، خيابان ولی عصر، خيابان نوفل لوشاتو، خيابان آراكليان، شمارۀ 4، كد پستي: 14816-11336، صندوق پستی: 7166-14155.)

4- دريافت مدارك شركت‌كنندگان حداكثر تا تاريخ 8/دي/1389 از طريق نشاني پست الكترونيك و يا شمارۀ تلفن‌هايي كه در فرم الف از سوي متقاضي اعلام شده به اطلاع خواهد رسيد.

5- بنابراين اگر تا اين تاريخ به هر دليل با شما تماسي گرفته نشد، حتماً با نشاني‌ الكترونيكي:

ssg[At]irip.ir

يا با شماره موسسه (66405445) داخلي 1258 تماس بگيريد.

6- شركت‌كنندگاني كه مدارك آن‌ها كامل، و شركت ايشان در آزمون از نظر مقررات بلامانع باشد، بايد در ساعت 8 صبح روز 30 دي ماه براي دريافت كارت و شركت در جلسۀ آزمون در محل مؤسسه حاضر باشند. حضور نیافتن در زمان مقرر به منزلۀ انصراف از شركت تلقي مي‌‌شود.

7- در صورتي كه به هر دليل در تاريخ يا ديگر شرايط آزمون تغييري حاصل شود، تغييرات از طريق سايت مؤسسه اعلام خواهند شد.

مدارك لازم براي شركت در آزمون كه بايد ارسال شوند:

1- كپي تمام صفحات شناسنامه؛

2- كپي كارت ملي (پشت و رو)؛

3- كپي آخرين مدرك تحصيلي؛

4- فرم الف كه آن را تكميل كرده‌ايد (براي دريافت فرم الف كليك كنيد (pdf))؛

5- دو قطعه عكس 3*4 جديد از متقاضي شركت در آزمون همراه با پشت‌نويسي؛

6- فيش واريز مبلغ 150000 (صد و پنجاه هزار) ريال به شمارۀ حساب 0105962761004 نزد بانك ملي شعبه (تهران) چهار راه امير اكرم، كد503، به‌نام حساب تمركز وجوه درآمد اختصاصي مؤسسۀ پژوهشي حكمت و فلسفۀ ايران.

مواد و منابع آزمون:

آزمون ورودي دكتراي مطالعات علم در موارد زير با تكيه بر منابع اعلام شده انجام مي‌شود:

1- فلسفۀ علم:

James Ladyman, Understanding Philosophy of Science, Routledge, 2002, Chapters 1-7.

تاكيد: فصول 1 تا 7 يعني تا صفحۀ 230 كتاب منبع آزمون هستند (فصل هشتم جزء منابع نيست).

براي دريافت اين كتاب كليك كنيد (pdf).

2- فلسفۀ غرب:

Stephen Priest, The British Empiricists, Routledgs, 2007 (second edition), Chapters 3-5.

تاكيد: فقط فصول 3 تا 5 كتاب (صص 65- 183) بالا جزو منابع آزمون هستند.

براي دريافت اين كتاب كليك كنيد (pdf).

3- منطق: ضياء موحد، درآمدي به منطق جديد، انتشارات علمي و فرهنگي، (ويرايش جديد).

4- تاريخ علم:

الف: ديديد سي. ليندبرگ، سرآغازهاي علم در غرب، ترجمۀ فريدون بدره‌اي، انتشارات علمي و فرهنگي،1377، فصل‌هاي هشتم تا دهم (صص 218-330).

ب: آرپاد سابو، «تاريخ رياضيات دوره باستان را چگونه بايد بررسي كرد؟»، در كتاب: ديدگاهها و برهانها: مقاله‌هايي در فلسفه‌ي علم و فلسفه‌ي رياضي، ترجمه شاپور اعتماد، نشر مركز1375، صص 170-187.

پ:

Nicholas Copernicus, "The Motion of the Earth", in Philosophy of Science: An Historical Anthology, edited by Timothy McGrew, Marc Alspector-Kelly and Fritz Allhoff, Wiley-Blackwell, 2009, pp.112-119

براي دريافت متن كليك كنيد (pdf).

ت:

Claudius Ptolemy, "The Earth: Its Size, Shape, and Immobility", in Philosophy of Science: An Historical Anthology, edited by Timothy McGrew, Marc Alspector-Kelly and Fritz Allhoff, Wiley-Blackwell, 2009, pp.70-73.

براي دريافت متن كليك كنيد (pdf).

ث:

J. P. Hogendijk, "Pure Mathematics in Islamic Civilization", in Companion Encyclopedia of the History and Philosophy of the Mathematical Sciences, Volume 1, edited by I. Grattan-Guinness, Routledge, 1994, pp. 70-79.

براي دريافت متن كليك كنيد (pdf).

ج:

Alexander Jones, Greek Mathematics to AD 300, in Companion Encyclopedia of the History and Philosophy of the Mathematical Sciences, Volume 1, edited by I. Grattan-Guinness, Routledge, 1994, pp. 46-57.

براي دريافت متن كليك كنيد (pdf).

5- زبان: در حد كتاب‌هاي عمومي فلسفه.

6- معلومات عمومي فلسفه و علم

عجایب الاساتذه و عجایب التلامیذ

2010-11-23T11:56:00.002+03:30

تندنویسی گفت‌وگویی در دانشکده‌ی فلسفه‌ی دانش‌گاهی کمابیش معتبر در تهران که ناخواسته استراق سمع کردم:‌

استاد: در پایان‌نامه [کارشناسی ارشد] می‌خواهید به چه سوالی پاسخ دهید؟

دانش‌جو: می‌خواهم نگاهی جدید به علیت، استقراء و قوانین طبیعت از نظر هیوم بیندازم.

استاد: اما نظر هیوم درباره‌ی علیت که واضح است. آراء هیوم درباره‌ی استقراء هم که در کتاب‌ها هست.

دانش‌جو: حقیقت آن است که من در تابستان اخیر مریض شدم و دکتر گفته نباید کار سنگین بکنم.

نسبی گرایی در فلسفه اخلاق

2010-11-19T12:06:00.001+03:30

یک مطلق گرای اخلاقی به یک نسبی گرای اخلاقی می رسد و به او می گوید حتی اگر کسی فکر کند شکنجه به لحاظ اخلاقی در همه فرهنگ ها ناپسند نیست، اما کارهایی هست که در هر شرایطی و در هر فرهنگی ناپسند است: مثلاً ما را از یکی دوسالگی از برخی کارها بر حذر داشته اند و طبیعی است که هر چه سنمان بالاتر رفته قباحت این گونه اعمال برایمان بیشتر شده است- این جا و آن جا هم ندارد. نسبی گرا هرچه زور می زند نمی تواند شرایطی را رو کند که، در آن شرایط، آن عمل ناپسند اشکالی نداشته باشد و این گونه است که کارزار را به مطلق گرا واگذار می کند. اما جهان بر پاشنه ای می چرخد و آن عمل مجاز دانسته می شود و قبح ماجرا می ریزد و حتی از ملت خواسته می شود آن عمل را تشویق کنند و سراب مطلق گرایی در اخلاق نقش بر آب می شود.

پی نوشت: درس های فلسفی فوتبال ایران بیشمار است.

متکلمِ مع‌الغیر

2010-11-15T10:23:00.008+03:30

یونسکو دلیل کناره‌گیری خود را از شرکت در همایش روز جهانی فلسفه در ایران این‌چنین اعلام کرده است: "شرایطِ لازم برای تضمینِ سازماندهیِ کارآمدِ یک کنفرانسِ بین‌المللیِ سازمانِ مللِ متحد برآورده نشده است".

حدسم بر این است که انتشار عکس زیر در صفحه‌ی ۸ شماره‌ی دومِ خبرنامه‌ی "روز فلسفه" که دبیرخانه‌ی همایش منتشر کرده است،‌ در اتخاذ این تصمیم بی‌تأثیر نبوده است.

درباره همه چیز

2010-11-13T11:35:00.017+03:30

راستش حق دارید، من خودمم هم گیج شدهام. اصلا نمیدانم این آقا اولا و بذات معلم ریاضی بود که به ما هنر نیز درس میداد یا معلمِ هنر بود و ریاضی هم میگفت. اما به هر صورت از روزی که فهمیدیم که پسرِ مدیرِ مدرسۀ ما میشود فامیلِ دخترِ معلمِ هنر و ریاضی مان، همین شباهتِ خانوادگی باعث شد که چندان پاپیِ ذاتِ معلمِ ریاضی وهنرمان نشویم. این معلمِ کذایی هر چند نقاشی بلد نبود و پسرکِ خوش سیمایی که کنار من مینشست به جایش به ما مشقِ نقاشی میداد، اما الحق خط زیبایی داشت. همیشۀ خدا هم تا به کلاس میآمد میرفت پای تخته و با لبۀ گچ مینوشت "تکیه بر جای بزرگان نتوان زد به گزاف". از همان موقع بود که ما سعی کردیم کلا بر جای هیچ بزرگی تکیه نزنیم، یعنی اصلا دیدیم کار درستی نیست!.

این کلامِ حکمت آمیز اما وقتی در 'ذهن و زبان و ضمیر' من نهادینه شد که آن حکایتِ کتابِ ادبیاتِ سومِ راهنمایی را هم خواندیم. همان زنبوری که میرفت به دکان قصابی و از سر خودناشناسی و خودبزرگ بینی به جای اینکه از گوشه و کناری تکه گوشتی بردارد، راست راست میرفت سراغ رانِ درسته و آویزانِ گوسفند. اما آنگاه که به ضربِ دستِ قصاب از پای درآمد، مورچهای که پای او را میکشید با خود میگفت "هر که آنجا نشیند که خواهد ومرادش بود، چنان کشند که نخواهد و مرادش نبود."

این از آن حکایات غریب است، خاصتا در روزگار ما. یعنی مثلا شما فرض کنید که بنده، البته دور از جان، چندان از فلسفه سر در نمیآورم، خب چه کاری است که بروم سرِ کلاس و سعی کنم مخ عدهای را به کار بگیرم که مثلا دارم به آنها مقدمهای بر فلسفۀ تدریس میکنم! حالا چه برسد به اینکه بروم کنفرانس و همایش و روز جهانی و غیره برگزار کنم.

تازه که داشتم اینها را می نوشتم، یک ماجرای سومی هم به یادم آمد. کلوز آپ را. آقای سبزیان را یادتان میآید؟ همان که عاشقِ مخملباف بود و میخواست خودش را به جای مخملباف جا بزند. خب نهایتا کارشان به دادگاه کشید و بازجویی دادگاه که سهل است، مجبور شد در مقابل دوربینِ کیارستمی هم بنشیند و از پشت آن عینکهای نیم چهرۀ تار به سوالات تنها کارگردانِ تاریخِ سینما پاسخ دهد. گمانم به همین خاطر بود که مشمول عفو شد و دیگر به حبسِ مضاعف گرفتار نیامد.

پ.ن1: در هر صورت اگر چه میشود -و خوب هم میشود- که تکیه برجای بزرگان زد، حالا یا به گزاف یا به صواب، اما اصلا کار درستی نیست. یعنی بنابر نتیجهگرایی یحتمل به نتیجه اخلاقی/غیراخلاقی ناگواری بینجامد.

پ.ن2: یادتان هست که ملانصرالدین بنا به اینکه هر کسی که در چاهی گیر میکرد با طناب بیرون میکشیدش، آن مرد را هم که بر بام مانده بود با طناب پایین کشید؟ خب در این موارد میگویند از قضا سرکنگبین صفرا فزود! این را برای آن خارجنشیان خوشنشینی گفتم که فقط بلدند بگویند "تحریم"، حال میخواهد روزجهانیِ فلسفه باشد یا مسابقۀ آشپزی و یا طنابکشی. (افزوده)